MƯỜI NĂM TRƯỚC, MƯỜI NĂM SAU BIẾN CỐ BA MƯƠI THÁNG TƯ

Biến cố 30/04/1975 là một biến cố vô cùng quan trọng đối dân tộc, đất nước và lịch sử Việt. Nó đă cướp đi mảnh đất cuối cùng của tự do, dân chủ, truyền thống văn hóa, giáo dục  tốt đẹp của ông cha ta để lại, để che phủ lên màu tang tóc của chủ nghĩa Mác Lê, đưa đến việc con đất bố, vợ chửi chồng, bạn bè t́m cách sát hại lẫn nhau, qua những cuộc đánh tư bản mại sản, đổi tiền, « đi học tập cải tạo « , khiến cho dân miền Nam phải than lên, qua câu vè :

«  Năm đồng đổi lấy một xu, Người khôn đi học, Thằng ngu làm thấy ! «

Xă hội hoàn toàn đảo lộn, kỷ cương bị giày xéo, những kẻ gian manh, quỷ quyệt, ác ôn côn đồ lên làm thượng tầng. 

Mười năm trước, mười năm sau biến cố 30/04/1975, tổng cộng là 20 năm.

Hai mươi năm th́ chẳng là bao, so với ḍng dài lịch sử, so với một đời người là ¼, nếu chúng ta tính tuổi thọ trung b́nh là 80.

Tuy nhiên, nhiều khi 20 năm của một dân tộc, nhất là dân tộc Việt Nam, th́ 20 năm từ 1965 tới 1985, đă có quá nhiều biến cố đau thương. Nó lại quá dài.

Chúng ta hăy cùng nhau ôn lại những biến cố đó trên trường quốc nội cũng như quốc ngoại : Mười mươi năm trước có thể coi như nguyên nhân gần ; mười năm sau có thể coi như hậu quả gần.

Tuy nhiên nếu nói đến nguyên nhân xa, th́ có thể nói đến việc Hồ chí Minh đi theo Đệ Tam quốc tế Cộng sản, nhập cảng lư thuyết Mác Lê, được tổ chức này đưa về cướp chính quyền ngày 19/8/1945, đặt đất nước chúng ta dưới gông cùm cộng sản, biến nước ta thành nơi tranh hùng giữa tư bản và cộng sản.

Hậu quả xa c̣n rơi rớt cho tới ngày hôm nay : Chính quyền cộng sản Việt nam quỵ lụy trước Trung cộng, nay dâng đất, mai nhượng biển.

Tuy nhiên trong khuôn khổ bài này chúng ta chỉ nói đến nguyên nhân và hậu quả gần.

Mười năm trước 1975, là năm 1965, năm mà Hoa kỳ đổ bộ quân ồ ạt vào Việt Nam. Johnson chấm dứt chính sách chiến lược của Kennedy, chỉ tham gia cuộc chiến một cách gián tiếp, bằng cách gửi những cố vấn. Đó là về phía Hoa kỳ. Về phía Liên sô, th́ Brejnev lên ngôi đước vừa đúng 1 năm, sau khi làm cú đảo chánh, hạ bệ  Khrouschev ( 1964). Sự việc này là một cơ hội ngàn vàng của Lê Duẫn, phe chủ chiến bằng bất cứ giá nào cũng phải đánh vào miền Nam.

Đây cũng là bước đầu trong việc cộng sản Việt Nam hoàn toàn ngả về phía Liên sô, đưa đến cuộc tranh chấp Nga - Hoa càng ngày càng trở nên căng thẳng.

Cuộc chiến Việt Nam trở nên khốc liệt hơn, không c̣n là việc đánh đấm bằng du kích, mà bước sang những cuộc tấn công ở mức độ sư đoàn.

Phía Liên sô, sau khi hạ bệ Khrouschev, bị cho rằng là đă sai lầm v́ chủ trương ḥa hoăn với tư bản, đă trở lên quá yếu hèn với tư bản, Brejnev chủ trương chiến lược tấn công tư bản, gồm 2 kế sách, thượng sách : tấn công tư bản ở mọi phía, để chiến thắng, để ngọn cờ cộng sản có thể cắm ở mọi nơi trên thế giới ; trunbg sách, nếu không th́ cùng lắm là chia đôi thế giới.

Brejnev đă sửa soạn và thực hiện thượng sách của ḿnh từ khi lên ngôi, với sự phụ giúp của 3 tay em : Ở Á châu là Cộng sản Việt Nam ; ở Âu châu là Đông Đức ; Ở Nam Mỹ và Phi châu là Cuba.

Trong khi đó ở Hoa kỳ với Johnson là cố thực hiện Chính sách Be bờ ( Containment Policy), nhằm ngăn chặn cộng sản, mà tuyến đầu là Việt Nam và Đông Nam Á.

Ở Liên sô, Brejnev thực hiện Thượng sách của ḿnh từ lúc lên ngôi vào năm 1964 kéo dài cho tới năm 1975 với Hội nghi Helsink.

Brejnev đă tung hết lực ra tấn công tư bản, ở mọi nơi trên thế giới, ngay ở cả Hoa kỳ , tiêu biểu là những cuộc biểu t́nh phản chiến, với sự giúp đỡ gián tiếp của bàn tay Liên sô, qua những phong trào đ̣i ḥa b́nh, ngưng chiến ở Việt Nam.

Ở Âu châu cũng vậy, những phong trào phản chiến, đ̣i ḥa b́nh, đứng đằng sau là những đảng cộng sản địa phương và những tổ chức thiên tả, thực hiện những cuộc ám sát, như ám sát 2 người chủ tịch nghiệp đoàn chủ nhân ông ở Ư và ở Đức.

Ở Pháp tiêu biểu là cuộc biểu t́nh đ́nh công bắt đầu vào tháng 5/1968, kéo dài cả năm trời. Ngành hốt rác và làm vệ sinh đường phố cũng tham gia, làm cho Paris tràn ngập rác rưởi cà năm trời.

Quả thực tư bản bị lung lay ; nhưng không sụp đổ như dự tính của Brejnev.
Trong khi đó th́ Brejnev vẫn tiếp tục tấn công, tiếp tục chạy đua vũ trang.

Đây là một cuộc chạy đua vũ trang không tiền khoáng hâu. Chỉ xin nêu ra một vài con số về phía Liên số.

Trong thời Brejnev, số xe tăng sản xuất hàng năm, mỗi năm là 5000 chiếc, bằng tổng số xe tăng sản xuất bởi Hoa kỳ và toàn thế giới cộng lại.
Về sản xuất đầu đạn nguyên tử Liên sô đă vượt Hoa kỳ, ngay ngày hôm nay, tính về đầu đạn nguyên tử, Nga hiện có 8000 đầu đạn, Hoa kỳ 7000.

Về phía Hoa kỳ, có lúc số quân tham chiến ở Việt Nam lên tới nửa triệu quân.

Đây là lúc cao điểm nhất của chiến tranh Lạnh.

Và đây cũng là lầm lẫn lớn nhất của chính sách Hoa kỳ đối với Việt Nam.

Chính sách này mà người chủ trương và thi hành chính là ông bộ trưởng Robert Macnamara, chỉ nh́n chiến tranh dưới khía cạnh kỹ thuật, tiền bạc, quên đi khía cạnh chính trị, nghĩ rằng với vơ khí dồi dào, số quân đông là có thể thắng. Nhưng ông đă sai lầm.

Johnson đă phải trả giá sự sai lầm đó là không ra ứng cử vào năm 1968, cũng như phải công nhận Mặt trận giải phóng miền Nam, một công cụ hoàn toàn được dựng lên bởi cộng sản Bắc Việt, và phải mở ra Hội nghị Paris.

Về sau, Cộng sản Bắc Việt trâng tráo ngang nhiên công nhận rằng Mặt Trận Giải phóng miền Nam là do ḿnh lập ra.

 

Trong một cuộc phỏng vấn của đài truyền h́nh Pháp, tên đại tá cộng sản Nguyễn Bâm, nói rơ rằng từ năm 1959, « được lệnh của Bác và của Bộ Chính trị, đi vào miền Nam để thành lập Đường ṃn Hồ chí Minh « , «  Chúng tôi đă lấy khẩu hiệu «  Lấy trời làm màn, lấy đất làm chiếu ‘ «.

Một trong những cao điểm của Chiến tranh Việt Nam và cũng có thể nói  của chiến tranh Lạnh là cuộc tấn công Tết Mậu Thân 1968.

Nixon ra tranh cử, hứa sẽ «  Đưa binh sỹ Hoa kỳ trở về nhà « , và đồng thời thay đổi chiến lược toàn thế giới, t́m cách bắt tay với Trung cộng.

Vừa mới thắng cử, Nixon đă cử Kissinger đi đêm với Trung cộng.

Đây là một biến cố lớn đối với chiến tranh Việt nam và ngay cả đối với thế giới.

Nixon thay đổi hẳn chiến lược, bắt tay với Trung cộng để nhằm vào Liên sô.

Theo nhật kư của Kissinger,  đầu năm 1968, khi Nixon mới nhậm chức, th́ Kissinger được đại sứ Liên sô mời đi ăn. Trong bữa ăn, tên đại sứ đă ngỏ lời thăm ḍ là nếu Liên sô dùng vũ khí nguyên tử tấn công Trung cộng, th́ mong Hoa kỳ đứng trung lập.
Kissinger trả lời rằng đây là một quyết định lớn, ông không thể lấy và phải về hỏi ư kiến của tổng thống.

Điều ông đă làm, và Nixon họp ngay Hội đồng an ninh nới rộng. Trong cuộc họp, Nixon đă nói rơ kẻ thù chính của chúng a lúc này là Liên sô, chứ không phải Trung cộng.

 

Ở điểm này, có người cho rằng Brejnev, sau khi tấn công Tết Mậu thân ở Việt Nam, cho những tay em là những đảng cộng sản và những tổ chức ḥa b́nh thân cộng ở trên khắp thế giới tấn công tư bản ; nhưng tư bản không sụp. Brejnev đành phải bước sang Trung sách, chia điôi thế giới ; nhưng bị mắc cái xương ở cổ họng là Trung cộng, nên muốn diệt trừ Trung cộng.

Có người th́ cho rằng Brejnev bước sang Trung sách thực sự vào tháng 7/ 1975 với Hội nghị Helsinki, chỉ cách Biến cố 30/04/1975 không đầy 3 tháng.

Điều này chứng tỏ Liên sô, bề ngoài th́ phổng phao, nhưng bên trong th́ đổ nát.

Có điều đáng buồn cho Cộng sản Việt Nam lúc này vẫn c̣n dưới sự cai trị của Lê Duăn, vẫn phổng phao, vẫn cho rằng cộng sản sẽ toàn thắng trên thế giới. Kiểu nói như một anh du kích, răng đen mả tấu, dốt đặc cán mai :

«  V́ Hoa kỳ ở xa, nếu không chúng tôi sẽ giải phong Hoa thịnh đốn như giải phóng Sài g̣n ! »

Giới lănh đạo cộng sản Việt Nam, từ Hồ chí Minh cho tới ngày hôm nay, chỉ biết bịt mắt, cúi đầu theo Nga Tàu, không hiểu ǵ t́nh h́nh bên ngoài và thế giới.

Họ Hồ th́ thản nhiên tuyên bố : «  Tôi không có tư tưởng ǵ cả. Tư tưởng của tôi đă có Staline và Mao trạch Đông nghĩ hộ. Hai người này không bao giờ lầm. »

Lê Duẫn th́ : «  Chúng tôi đánh đây là đánh cho Liên sô và Trung cộng. »

Ngày nay Nguyễn phú Trọng th́ bắt chước Tập cận B́nh. Ông này tuyên bố : «  Những người được tuyển bào Bộ Chính trị th́ phải là những nhà chính trị Mác – Lê. »

Nguyễn phú Trọng nhái theo : «  Người làm tổng bí thư phải là người có lư luận Mác Lê và phải là người Bắc kỳ. »

Thêm cái đuôi Bắc kỳ, mà không biết rằng đảng cộng sản Việt Nam, từ  ngày thành lập cho tới ngày hôm nay, đều rêu rao thống nhất nam bắc. Chúng hy sinh cả triệu người, xương chất thành núi, máu chảy thành sông, cũng không màng đến số phận của dân, là cũng v́ cái tṛ bịp bợm thống nhất đất nước của chúng.

Ngày hôm nay bề ng̣ai th́ thống nhất ; nhưng ḷng dân có thống nhất hay không ?

Cả trăm du khách Việt Nam, trong một chuyến du lịch sang Đài loan, rồi bỏ trốn ở lại. Chỉ cần một sự kiện này cũng chúng tỏ dân yêu chính quyền đến cỡ nào !

Có người nói đây là tỵ nạn kinh tế. Ngay dù như vậy chăng nữa, chúng ta phải nhớ : đất lành chim đậu, con chim kia nó c̣n biết t́m nơi có thức ăn, khí hậu ấm áp để sinh sống ; huống chi là con người. Giới lănh đạo cộng sản Việt nam và giới trí thức nịnh bợ chính quyền luôn luôn rêu rao rằng Việt nam hiện nay phát triển ầm, ào ào. Nhưng họ không biết rằng đó chỉ là bề ngoài : Sản lượng tính theo đầu người hiện nay của Việt nam ( Theo Le Monde – Bilan du Monde  2019) là 2553$, trong khi đó của Đài loan là 25. 534$, gấp đúng 10 lần ; của Nam Hàn là 32 046$, gấp 12. Nên nhớ vào năm 1972, sản lượng tính theo đầu người của miền Nam VN là 90$, của Bắc Việt là 45$, của Nam Hàn là 80$, của Đài loan là 70$.

Tiến ầm ầm ào ào mà thua tất cả những nước chung quanh. Tiến nhanh tiến mạnh lên xă hội chủ nghĩa mà thụt lùi với những nước láng giềng.

Trở về với Biến cố 30/04/1975, đây là một biến cố vô cùng tai hại cho dân, đất nước và lịch sử Việt !

Ăn mừng chiến thắng của nó, chính là ăn mừng chiến bại của dân Việt !

Về phía Hoa kỳ, Nixon lên làm tổng thống vào năm 1968, nhằm giải quyết 2 vấn đề chính về đối ngoại : 1) Bằng bất cứ giá nào cũng rút quân khỏi Việt Nam như đă hứa với dân mỹ trong kỳ tranh cử ; 2) T́m cách bắt tay với Trung cộng, cô lập Liên sô và chỉa mùi dùi chính vào nước này.

Bởi vậy mà có cuộc gặp gở Nixon – Mao vào năm 1972 ở Thượng hải.

Chính v́ vậy mà chúng ta thấy có những hậu quả tai hại về sau này, không những cho dân Việt mà cho cả thế giới, làm cho con rồng Tàu cộng thức dậy và đang quậy phá khắp nơi.

Về Việt Nam, Nixon bằng bất cứ giá nào cũng kư Hiệp định Paris 1973, để rút quân khỏi Việt Nam, trong khi đó không đ̣i hỏi quân cộng sản Bắc Việt rút khỏi miền Nam, chẳng khác nào chói chân chói tay miền Nam, để trên cái mâm, dâng cho cộng sản Bắc Việt.

Đấy là chưa kể đến việc giảm viện trợ, từ cả tỷ xuống 700 triệu $. Ngay cả 700 cũng chỉ có tháo khoán 300 triệu.

Trong khi đó th́ Cộng sản Bắc Việt được toàn khối cộng sản giúp đỡ.

Việc miền Nam mất vào tay cộng sản chỉ là vấn đề thời gian, sớm hay muộn.

Và biến cố 30/04/1975 đă đổ lên đầu dân miền Nam Việt Nam.

Rồi thời gian trôi qua, biết bao biến cố xẩy ra ở thế, thế giới cộng sản cũng như tư bản.

Mặc dầu phổng phao với chiến thắng 30/04 ; nhưng Liên sô  của Brejnev bắt đầu suy nghĩ lại chiến lược tấn công tư bản của ḿnh, khối cộng sản bắt đầu bằng Nga - Hoa chia rẻ trầm trọng, tranh chấp biên giới trở nên cao điểm.

Để chống lại Liên sô và tay em là cộng sản Việt Nam, Trung cộng đă xúi dục tay em của ḿnh là Pol Pot quấy phá những vùng sát biên giới Việt – Căm bốt ngay sau khi 30/04/75.

Chỉ 3 thang sau, có cuộc họp về An ninh âu châu, với sự tham dự của tất cả các nước Âu châu, thêm Hoa kỳ và Canada.
Đây là một biến cố vô cùng quan trọng, nhưng ít báo chí và những nhà b́nh luận thế giới nói tới. Đó là Hội nghị Helsinki. Nó nói lên 2 điều :

1 )  Liên sô của Brejnev từ bỏ chiến lược tấn công thế giới, trở vé thế thủ.

2 ) Thế giới tư bản bắt đầu chuyển sang thế tấn công cộng sản, nhưng bắt đầu bằng thương mại và ư thức hệ.

Để thực hiện chiến lược Trung sách, chia đôi thế giới, Liên sô của Brejnev đă đưa ra học thuyết Brejnev, trong đó có chủ thuyết » Quyền độc lập có giới hạn và quyền can thiệp « , theo đó, những nước Đông Âu nằm trong ảnh hưởng của Liên sô chỉ có độc lập giới hạn và Liên sô có quyền can thiệp ngay cả việc gửi quân sang để làm ổn định t́nh h́nh, nếu thấy cần thiết.

Ngoài ra Liên sô c̣n đ̣i Âu châu công nhạn đường lănh thổ lấy sông Oder, giữa Ba lan và Đức làm giới tuyến. Nên nhớ là vào kết thúc Đệ Nhị Thế chiến, Liên sô đă chiếm một phần đất của Ba lan, và để bù lại, Liên sô lấy 1 phần đất của Đức trao cho Ba lan, tới măi sông Oder, giáp giới Đức – Ba lan.

Tất cả những yêu sách này,  Brejnev đă đưa ra trong Hội Nghi Helsinski họp vào giữ thàng 7 và kết thúc vào đầu tháng 8/1975.

Về phía tư bản, nhất là Âu châu, đă chấp nhận tất cả, ngoài trừ một vài điều kiện được gói ghém trong chương cuối cùng của Hiệp định, được người sau gọi là Giỏ cuối cùng ( Dernière Corbeille).

Theo đó, Liên sô không thể phá sóng những đài Âu châu chuyển tin tức vào những nước Đông Âu và Liên sô, và phải để cho những nhà bất đồng chính kiến rời Liên sô, như trường hợp nhà văn hào Soljennytsine, bị trục xuất 1 năm trước đó.

Người dân Liên sô, chính giới Liên sô nghĩ ǵ về Hiệp ước Helsinski 1975 ?

Có 2 khuynh hướng :

1)       Khuynh hướng ủng hộ, tất nhiên có Brejnev, cho rằng hiệp ước này giúp Liên sô tháo gở những khó khăn chồng chất từ quốc nội đến hải ngoại, giúp có thể mua hàng thế giới v́ Liên sô đang thiếu thực phẩm về mọi mặt.

2)      Khuynh hướng chống lại, đó là khuynh hướng của Cơ quan t́nh báo quân sự Liên sô. Theo một vị tướng của cơ quan này, th́ Hiệp ước Helsinski chẳng khác nào tự ḿnh chọc thủng pḥng tuyến của ḿnh cho địch thâm nhập.

Cho tới ngày hôm nay, chúng ta thấy cái nh́n của vị tướng này không phải là không có lư.

Trở về với Việt Nam. Giới lănh đạo cộng sản Việt Nam vẫn không nh́n thấy rơ t́nh h́nh chính trị thế giới, nhất là sự rạn nức Nga – Hoa không thể hàn gắn.

Chính v́ vậy mà vẫn nhắm mắt theo Liên sô.

 Đầu năm 1978, cộng sản Việt Nam kư hiệp ước quân sự với Liên sô ; cuối năm 1978, gửi quân sang xâm chiếm Căm bốt, lật đổ Pol Pot, tay em của Trung cộng.

T́nh h́nh thế giới lúc này biến chuyển rất mạnh : Năm 1976, Mao chết, Đặng tiểu B́nh trở lại chính quyền, đi theo đường lối thân Mỹ mạnh và rơ rệt hơn.

Ít lâu sau, Liên sô gửi quân sang xâm chiếm A phú hăn, thực hiện giấc mơ thứ 2, chia đôi thế giới, lấy trục Sai g̣n,  Pnom Penh, Bangkok, Kaboul, Moscou làm giới tuyến, bên phía đông thuộc về cộng sản ; phía tây thuộc về tư bản.

Nhưng cả 2, Liên sô và Việt Nam đều bị sa lầy ở A phú hăn và ở Căm bốt.

Cuối năm 1978, Đặng viếng thăm Hoa kỳ, lúc đó là vào thời của Carter.

Có người cho rằng họ Đặng sang  xin phép Hoa kỳ để đánh Việt Nam. Nói như thế th́ hơi quá ; nhưng trên thực tế là như vậy.

Và chiến tranh biên giới Việt Hoa đă xảy ra một cách khóc liệt, đầu năm 1979, hai bên dồn mỗi bên nửa triệu quân để đánh nhau, mang đến cả chục ngàn người chết ở mỗi bên. Trung cộng không ngần ngại tàn sát tất, phá hủy tất những ǵ ở 6 tỉnh của Việt Nam, biên giới.

T́nh hữu nghị xă hội chủ nghĩa không c̣n nữa. Câu «  Môi hở răng lạnh «  vứt xuống sông xuống biển.

Thực ra th́ cộng sản, và đúng với bất cứ người cộng sản nào, ngay cả bố mẹ, anh em, vợ con, họ c̣n không coi ra ǵ, huống chi là đồng chí.

Rồi thời gian trôi qua, chiến tranh biên giới Việt – Hoa vẫn tiếp tục, t́nh h́nh kinh tế, xă hội Liên sô càng ngày càng xấu thêm : dân chán ngán, hút sách, nghiện nập đầy đường, các cửa hàng không có thực phẩm, ngay cả những cửa hàng dành cho các ông lớn.

Brejnev cũng không thể thực hiện chiến lược Trung sách.

Rồi chết vào năm 1983.

Trước khi chết, ông phải than lên :

«  Xă hội chủ nghĩa ǵ mà 1/3 xe chạy ngoài đường là ăn cắp săng của công, 1/3 bằng cấp là bằng cấp giả, công chức đến sở làm việc là đến để có mặt, sau đó đi coi hát hay làm chuyện riêng ! »

Người Việt Nam chúng ta có câu «  Họa vô đơn chí, phúc bất trùng lai « , họa th́ đến nhiều lần ; nhưng phúc chỉ đến có một lần.

Những cái họa liên tiếp đến với Liên sô. Brejnev chết ; Andropov lên thay. Nhưng không đầy 1 năm ông này cũng chết. Tchernenko lên thay, nhưng cũng chỉ 1 năm, ông này chết luôn.

Gorbatchev lên thay vào năm 1985.

Ở Việt Nam th́ Lê Duẫn chết vào năm 1986, khép lại một thời kỳ cai trị độc tài, sắt máu, dựa trên dối trá, lừa đảo, lừa đảo cả một dân tộc dưới chiêu bài xă hội chủ nghĩa, chủ nghĩa dân tộc.

Cách cai trị này hiện nay vẫn c̣n, nhưng dân Việt đă từ thức tỉnh.

Vào những năm 80, hiện tượng Thuyền nhân, cả triệu người bỏ nước ra đi, làm chấn động thế giới.

 

Sở dĩ tôi nói tới 10 năm trước 10 năm sau 1975 là tôi muốn nói thời kỳ cao điểm nhất của Chiến tranh Lạnh vừa qua, mà Việt Nam là nạn nhân đau thương nhất.

Nói đến quá khứ không khỏi làm ta nghĩ tới hiện tại để rồi tiên đoán tương lai.

Hiện tại nhiều người cho rằng thế giới đang ở thời kỳ Chiến tranh Lạnh lần thứ Hai, khi ông Donald Trump bắt đàu chiến tranh thương mại với Trung cộng.

Hơn thế nữa, Trump đă cho Ronald Reagan là thần tượng của ḿnh. Trong những người tổng thống Hoa kỳ trong thời Chiến tranh Lạnh, Reagan là người công khai tuyên bố chống Liên sô và chiến lược của ông chỉ nhằm mục đích đó.

Reagan lên cầm quyền vào năm 1980, hết hai nhiệm kỳ và phài chờ đền năm 1990 cộng sản Liên sô mới sụp đổ.
Liệu Donald Trump có thể làm được những ǵ Reagan đă làm hay không ?

Trở về với Việt Nam, liệu giới lănh đạo hiện nay có đủ kinh nghiệm và sáng xuốt để tránh cho Việt Nam khỏi là nạn nhân đau thương nhất của Chiến tranh Lạnh lần thứ 2 này không ?(1)

Chúng ta bắt buộc phải quan sát và chờ đợi, như câu “ Wait and see “, của Anh.

 

                                                      Paris ngày 07/04/2019

                                                  Chu chi Nam và Vũ văn Lâm

(1)   Xin xem thêm những bài về chiến tranh Việt Nam, trên http://perso.orange.fr/chuchinam/