THÀNH QUẢ CỦA OBAMA

 

Khi Obama, một người da màu, trúng cử Tổng thống, nhiều người, không chỉ ở Hoa kỳ, mà c̣n nhiều nơi trên thế giới, mang đầy hy vọng nơi ông. Thấm thoát đă hơn bảy năm, gần tám năm, nhiệm kỳ nh́ sắp hết. Người Việt nam chúng ta có câu : « Càng hy vọng th́ càng dễ thất vọng « . Trong thời gian qua, những người thất vọng về chính sách Obama không phải là it. Tuy nhiệm kỳ hai chưa kết thúc, nhưng cũng có thể làm một bảng sơ lược về thành quả tốt xấu của vị Tổng thống da màu đầu tiên của Hoa kỳ.

 

Nhiều người trách ông Obama là một vị tổng thống hứa và nói nhiều, nhưng làm chẳng được bao nhiêu.

Chính sách Obama Care ( Chương tŕnh bảo hiểm xă hội) chỉ nhằm tăng thuế giai tầng trung lưu, xương sống, sức mạnh của một xă hội, và nâng đỡ những người hưởng an sinh xă hội, lười biếng. Chính sách di dân th́ nhằm khuyến khích việc bảo vệ những người di dân lậu.

Về ngoại giao, người ta c̣n nhớ, khi mới nhậm chức, trong bài diễn văn đọc tại Đại học Le Caire, thủ đô của Ai cập, một nước Hồi giáo Trung Đông, rồi diễn văn thứ nh́ ở Nam Dương, một nước Hồi giáo khác ở Á châu, Obama đă muốn bắt tay với thế giới Hồi giáo. Nhưng kết quả thế nào ?

Gần như không có kết quả ǵ, họ vẫn làm ngơ, không những quay lưng lại, mà c̣n tăng cường những hành động khủng bố ở khắp nơi.

Với Trung cộng, Obama vừa muốn bắt tay, vừa muốn cảnh cáo Trung cộng, « Một cường quốc không đóng đúng vai tṛ và trách nhiệm của ḿnh như một cường quốc «. Nhưng nước này vẫn bịt tai làm ngơ, vẫn tiếp tục sao chép trái phép, làm hàng giả, hàng lậu, tung ra bán khắp nơi trên thị trường, từ những đồ chơi độc hại, tới một khẩu súng AK47, sao chép của Nga, bán với giá rẻ mại, 15$, tới xe tăng, tàu chiến, vẫn đi theo chính sách nhằm xuất cảng, mà nước bị thiệt hại lại chính là Hoa kỳ, hàng năm cán cân thương mại bị thất thâu trung b́nh vào khoảng 200 tỷ $.

 

Thêm vào đó, mặc dầu là một tổng thống da màu, nhưng dưới thời ông, những vụ tranh chấp màu da lại xẩy ra nhiều nhất. Obama gần như bất lực, chính ông tự thú nhận, trong việc kiểm soát việc bán vũ khí cho dân, nên những người bị bệnh tâm thần, những người bất măn và có thể những người bị ảnh hưởng hay có khuynh hướng khủng bố đă không ngần ngại nổ súng vào dân, nhất là những chỗ đông người hay trường học.

Đấy là những hậu quả tiêu cực của hơn 7 năm cầm quyền của Obama. Nhưng không phải chỉ có những cái xấu, mà cũng có những điểm tốt về cả quốc nội và hải ngoại.

Chúng ta đi vào chi tiết từng lănh vực một.  

 

I )  Chính sách quốc nội :

 

1 )  Giải quyết khủng hoảng kinh tế năm 2008

Một trong những thành công lớn của Obama, đó là giải quyết cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008 một cách tốt đẹp và mau lẹ. Tất nhiên không chỉ là một ḿnh Obama, mà c̣n nhờ chính quyền, các cố vấn và nhất là nhờ Ngân hàng trung ương (FED). Nhưng tổng thống là người đứng đầu quốc gia, chịu trách nhiệm chính, và cũng là người đầu tiên được hưởng thành quả.

Kinh tế Hoa kỳ không những b́nh phục mà c̣n đang tăng trưởng mạnh. Năm vừa qua tỷ số tăng trưởng là 3,1%, so với 2 năm trước ( 2013 và 14 là 2,2 và 2,4 ; Số thất nghiệp đă ở dưới con số 5,5%, trong đó trung b́nh ở Âu châu vẫn là 11,1%, riêng Pháp là 10,1 ; Ư là 12,6 ; Tây ban nha là 22,6. Bằng chứng cụ thể là năm qua số xe bán trên thị trường Hoa kỳ đạt kỷ lục là 17,5 triệu, một phần nhờ giá săng rẻ, nhưng đồng thời cũng từ nhiều lư do, từ sự khả quan của kinh tế, như việc mỗi tháng trong nhiều năm qua, trung b́nh Hoa kỳ tạo ra 200 000 việc làm, vào những tháng cuối năm, có khi đến gần 300 000. Bằng chứng vững chắc nhất đó là Ngân hàng trung ương ( FED) từ gần 10 năm qua vẫn giữ giá tiền lời chính ( taux directeur) gần như ở mức độ zéro (0%) để nâng đỡ kinh tế, nhưng nay đă nâng lên từ 0,25 đến 0,50. Số thất thâu ngoại thương cũng đă giảm, từ -2,4 xuống c̣n -2,3.

Được như vậy, không ai phủ nhận là nhờ chính quyền Obama.

 

Cách giải quyết cũng không có ǵ mới lạ, ở trong trường phái kinh tế Tân Tự do của Keynes, đă được áp dụng từ năm 1933, bởi tổng thống Roosevelt để giải quyết cuộc khủng hoảng 1929-1930.

 

 

2 )  Vấn đề Obama care:

Đây là một vấn đề gai góc, Obama bị chỉ trích nhiều nhất. Chúng ta nhớ vào đầu nhiệm kỳ của Bill Clinton (2000-2004), bà Hilary Clinton, đặc trách chính trong ủy ban đặc nhiệm chăm sóc sức khỏe (health care task force), chuyên về vấn đề bảo hiểm sức khỏe, Bà đă sang Âu châu nghiên cứu và đă không ngần ngại tuyên bố: « Bảo hiểm sức khỏe của Âu châu, như 2 nước Đức, Pháp là điều mơ ước của Hoa kỳ «, cố gắng cải tổ hệ thống bảo hiểm này. Tuy nhiên, bà gặp phải sự chống đối mạnh mẽ của tập đoàn kỹ nghệ sản xuất thuốc, làm cho dự án của bà không thành. Rồi qua thời của Georges Bush, nhiệm kỳ đầu của Obama. Nay đến nhiệm kỳ nh́, Obama mới được gọi là tương đối thành công trong việc cải tổ hệ thống này.

Trước Obama, nước Hoa kỳ là một nước tân tiến, thế mà có gần 50 triệu người không có bảo hiểm xă hội, v́ họ không muốn đóng hay không có tiền để đóng, v́ theo hệ thống bảo hiểm tự nguyện. Tuy nhiên một điều trớ trêu là khi họ bị bệnh, họ vào nhà thương, chính quyền không thể từ chối, mà vẫn phải chữa. Đối với những người này gần như không có y tế pḥng ngừa, chỉ khi ngă bệnh, lúc đó mới đi chữa. V́ vậy chi tiêu của chính phủ về sức khỏe cho dân rất là hao kém ở Hoa kỳ. Chúng ta lấy một vài con số cho rơ vấn đề: Chi tiêu hàng năm về sức khỏe, tính theo đầu người : vào năm 2010, Hoa kỳ là 8 361,7$ ; Đức là 4 668,3 $ ; Pháp 4 690,9$ ; năm 2 012, Hoa kỳ là 8 895$ ; Đức : 4 683$ ; Pháp : 4690$ ; ngay cả năm 2013, Hoa kỳ tăng lên : 9 145,8$ ; Đức, 5 006,5$ ; Pháp, 4 863,6, chi phí của Hoa kỳ hơn gấp đôi so với trung b́nh của Âu châu là 4017,8$, và hơn cả nước láng giềng Canada là 5718$.

Người ta không thể nói chi tiêu nhiều mà sự chăm xóc sức khỏe tốt ở Hoa kỳ, mà ngược lại. Chính v́ vậy mà có Obamacare. Cải cách này chưa mang lại kết quả ngay lập tức, nhưng về lâu về dài, nó sẽ giảm bớt chi phí và lo sức khỏe cho dân hữu hiệu hơn, v́ nó tính đến việc pḥng bệnh, trước khi chữa bệnh, nó bắt buộc phải đóng bảo hiểm để dễ dàng pḥng bệnh. Tất nhiên, việc bắt buộc này làm cho nhiều người phản đối.

Obamacare đă mang đến bảo hiểm cho 18 triệu dân Hoa kỳ.

 

I I)  Chính sách quốc ngoại: ngoại giao và quốc pḥng

 

1 )  Đối với thế giới Ả rập và các nước Ả rập tại Trung Đông:

Người ta thường trách ông Obama, nhất là vào nhiệm kỳ đầu, rằng quá lư tưởng, đến chỗ không tưởng, thiếu tính cách thực tế và kinh nghiệm, như việc muốn bắt tay với thế giới Ả rập. Hơn thế nữa, lúc đầu Obama c̣n muốn viếng thăm nước Iran, nhưng v́ lời khuyên của một số cố vấn và Thủ tướng Do Thái, nhất bà Ngoại trưởng nước này, nên ông bỏ ư định.

Người ta c̣n trách Obama là đă không giữ lời hứa, trong việc dùng biện pháp mạnh với nước Syrie của ông Assad, khi ông này dùng chất hóa học để tiêu diệt phe đối lập.

Tuy nhiên với nhiệm kỳ 2, th́ người ta thấy Obama đă thay đổi nhiều, không c̣n quá lư tưởng, ngay cả về vấn đề Trung Đông. Mặc dầu không gửi quân qua Trung Đông, hay rất giới hạn, như gần đây gửi 250 quân đặc biệt sang Syrie, nhưng những biện pháp quân sự, nhất là dùng máy bay không người lái được tăng cường. Hơn thế nữa Liên minh 40 quốc gia chống Nhà nước Hồi giáo (IS) vẫn tiến triển mạnh, dồn Nhà nước Hồi giáo mỗi ngày một yếu đi.

Về vấn đề Iran và nước Arabie Saoudite. Người ta trách Obama là đă bỏ cấm vận Iran, đổi lại một hiệp ước cấm Iran chế vũ khí nguyên tử rất mong manh, v́ nước này cũng như những nước cộng sản trước kia và hiện nay, họ có thể kư bất cứ một hiệp ước quốc tế nào, nhưng sau đó th́ họ sẽ xé liền. Đồng ư là như vậy, nhưng nhiều khi hoàn cảnh không cho phép. Đó là ngày hôm nay giá dầu hỏa xuống chỉ c̣n trên dưới 30$, nước Iran cũng như Nga chỉ sống về nguồn dầu hỏa và khí đốt.

Iran làm một ngân sách quốc gia dựa vào giá dầu hỏa là trên 100$. Người xưa có nói: «  Có thực mới vực được đạo «. Mặc dầu Iran vẫn c̣n hung hăng, nhưng đó là bề ngoài, từ nay, theo như dự đoán của Cơ quan Nghiên cứu năng lượng quốc tế, th́ giá dầu hỏa vẫn c̣n thấp, cho tới 10 năm tới. Như vậy, dù không có cấm đoán, không có Hiệp ước hạn chế nghiên cứu nguyên tử, th́ Iran cũng khó mà tiến hành trong chiều hướng này.Đối với nước Arabie Saoudite, có thể nói nước này là đồng minh của Hoa kỳ từ lâu, từ năm 1945, khi ông vua nước này Abdoulaziz kư một hiệp ước với Tổng thống Hoa kỳ Roosevelt, bảo đảm cung cấp dầu hỏa cho Hoa kỳ và ngược lại Hoa kỳ bảo vệ quốc pḥng cho nước này. Hiệp ước này được kư lại vào năm 2005, thời Georges Bush (con).

Người ta trách Obama đă quên t́nh nghĩa cũ, lơ là với nước này, mà lại bắt tay với Iran, hai nước cùng là Hồi giáo, nhưng chống nhau sống chết, v́ theo 2 hệ phái khác nhau, một bên là Chiitte (Iran), một bên là Sunnitte ( Arabie).

Điều trách này cũng có một phần đúng, nhưng nếu nh́n thực xa, th́ thái độ của Obama không phải là không có lư. Ngày hôm nay Hoa kỳ đă trở thành cường quốc sản xuất dầu hỏa đứng nhất nh́ thế giới, phần lệ thuộc vào Trung Đông, nhất là Arabie, đă giảm. Hoa kỳ không muốn ảnh hưởng nhiều đến vùng này, nếu không muốn nói là rút chân. Nhưng trước khi rút chân, th́ Hoa kỳ cũng hành động như những đế quốc Anh Pháp trước kia. Anh rút khỏi Trung Đông, th́ thành lập ra nước Do Thái, gây bất ḥa trong thế giới Ả rập. Hoa kỳ rút chân khỏi Trung đông th́ gây ra sự quân b́nh, nếu không muốn nói là sự bất ḥa giữa thế giới của người Chiitte và người Sunnitte.

 

2)   Đối với Nga và Âu châu:

Đối với Âu châu không có Nga: Hoa kỳ biết rất rơ là ḿnh xuất thân từ Âu châu này ( Anh, Đức, Pháp ). Hơn thế nữa, họ cũng ư thức thêm rằng chỉ có khối này mới có thể tranh ngôi vị độc tôn của họ, v́ tương lai của thế giới tùy thuộc vào những phát minh khoa học, kỹ thuật, vào quyền lực mềm. Theo ông giáo sư Josep S. Nye Jr., Giám đốc Viện Nghiên cứu quyền lực mềm, quyền lực ảnh hưởng đến thế giới về lâu dài, th́ Âu châu vẫn đứng đầu, với Anh thứ nhất ( 75,61 điểm), Đức đứng thứ nh́ ( 73,98 điểm), Hoa kỳ đứng thứ ba, Pháp đứng thứ tư, có cả Cộng ḥa Tiệp (43,56), không có Nga và Trung cộng đứng thứ 30, cuối bảng.

Không nói đâu xa, chúng ta lấy hai hăng hàng không Boeing của Hoa kỳ và Airbus của Âu châu, ngày xưa Boeing chiếm 80 % thị trường, ngày nay ngang ngửa với Airbus, 50 %.

Hoa kỳ muốn một Âu châu đoàn kết, mạnh, để một phần nào chống lại sự bành trướng và những hiểm họa bất ngờ đến từ Nga, nhưng Hoa kỳ không muốn Âu châu qua mặt ḿnh. Đấy là chính sách ngoại giao đă từ lâu của nước này, trong đó có chính sách của Obama.

 

Đối với Nga, nước này có một kho vũ khí ngang hàng với Hoa kỳ, nhưng như trên đă nói, phần lớn nguồn ngân sách của Nga là đến từ dầu hỏa và khí đốt. Ngày nay hai thứ này bị xuống giá, để Nga gượng dậy, ít nhất là trong trung hạn, 10 năm. Hoa kỳ chỉ c̣n coi Nga như một cường quốc bậc trung, mặc dầu chính sách hung hăng của Poutine, muốn tái lập đế quốc Liên Sô, cũng như gửi quân xâm chiếm vùng phía đông nam Ukraine, cũng như dọa gửi quân sang xâm chiếm xứ này, và một số nước thuộc Liên Sô cũ, như Estonie, Lettonie, Lituanie v.v…Nhưng liệu Nga c̣n có lực thực sự hay không. Đây là một câu hỏi ?

 

 

3) Vấn đề chuyển trục sang châu Á Thái b́nh dương

Sau khi tấn công Liên sô trong 8 năm cầm quyền, vào cuối nhiệm kỳ 2, ông Reagan đă nh́n thấy những kết quả tốt đẹp : Thách thức Liên sô tiếp tục chạy đua vũ trang, với chương tŕnh Chiến tranh các v́ sao, Liên sô đang bị khó khăn kinh tế chưa từng có, cần sự giúp đỡ của tây phương, mà một nước đồng minh của Hoa kỳ là nước Đức, với thủ tướng Kohl, đă đảm nhận vai tṛ này, Đông Âu, mà mắt xích yếu nhất, đó là Ba lan, với sự giúp đỡ của Đức Giáo hoàng Jean Paul 2, đang trên đường rời bỏ chế độ cộng sản, từ những dữ kiện đó, ông Reagan đă nghĩ đến vấn đề chuyển trục sang Châu Á Thái B́nh dương. Nhưng suốt nhiều thời kỳ của các vị tổng thống, từ Georges Bush cha, qua Bill Clinton, Georges Bush con, đến Obama, ai cũng nghĩ như vậy. Tuy nhiên, v́ nhiều việc khác, nên họ không thực hiện được, ngay cả với Tổng thống Obama, ông này chỉ có thể dồn thời gian, nghĩ đến vấn đề chuyển trục vào nhiệm kỳ 2.

 

Với nhiệm kỳ 2, Obama cũng đă thay đổi. Có thể nói từ thời Reagan, qua những người tổng thống như Geors Bush cha, Bill Clinton, Georges Bush con, ông là người thực hiện vấn đề chuyển trục mạnh nhất.

 

Về ngân sách quốc pḥng, mặc dầu trong hoàn cảnh toàn diện ngân sách bị cắt giảm trong đó có quốc pḥng, nhưng ngân sách dành cho châu Á Thái b́nh dương không bị cắt giảm. Ông đă chuyển hơn một nửa lực lượng hải quân tới vùng này. Ông đă kư nhiều hiệp ước quân sự, hợp tác nhiều cuộc tập trận.

Có thể nói chưa bao giờ Hoa kỳ có một địa vị ưu thế tại châu Á thái b́nh dương như lúc này.

Ông đă thực hiện một ṿng cung bao vây Trung cộng qua những hiệp ước quân sự hay bắt liên lạc tốt với những nước trong vùng, đi từ Nam Hàn, qua Nhật bản, Phi luật tân, Nam dương, Mă lai, xuống Úc, lên tới Ấn độ.

Người ta phê b́nh Hội nghị Thượng đỉnh mà ông vừa tổ chức ở Hoa kỳ là chỉ qui tụ những lănh tụ độc tài, quân chủ như Brunei, quân phiệt như Thái lan và cộng sản như Việt nam. Công nhận có phần đúng và đó là thực tế. Nhưng nh́n đi rồi cũng nh́n lại, điều ông cố gắng là bắt đầu tạo tiến tŕnh dân chủ, như kiểu mẫu ở Miến điện. Hơn thế nữa, thử hỏi ở thế giới này, có một vị lănh đạo nào có thể tổ chức được một cuộc hội nghị thượng đỉnh ở nước ḿnh, về vấn đề quân sự, chính trị, địa lư chính trị phức tạp, qui tụ những nước có những chính kiến bất đồng như vậy.

Ngoài việc bao vây quân sự, địa lư chính trị Trung cộng, ông c̣n nghĩ đến bao vây kinh tế.

 

4 )  Vấn đề TPP :

Hiệp ước TPP được gọi là Hiệp ước thương mại xuyên Thái b́nh dương, lúc đầu được làm ra do một vài nước Á châu, trong đó có Singapour, và một vài nước Nam Mỹ. Người Tổng thống Hoa kỳ ư thức được sự quan trọng và hữu ích của hiệp ước này là ông Georges Bush con, v́ nó nằm trong chiến lực chuyển trục sang tấn công Trung cộng, từ thời cuối nhiệm kỳ của ông Reagan, trong chiến lược Công tâm ( đấu tranh ư thức hệ về tự do, nhân quyền), công lương ( đấu tranh về kinh tế), rồi mới công thành ( đấu tranh quân sự).

Tuy nhiên v́ vấn đề khủng bố 9/11, v́ chiến tranh A phú hăn, chiến tranh Irak, tiếp theo là những khó khăn kinh tế nội bộ, v́ những chỉ dấu báo cuộc khủng hoảng 2008, đă bắt đầu vào cuối nhiệm kỳ 2 của ông Bush.

Tiếp theo là ông Obama, vừa mới lên nhậm chức, đă phải nhận hậu quả khủng hoảng, phải lo chạy chữa, gần như suốt nhiệm kỳ đầu. Với nhiệm kỳ 2, ông mới lo chuyển trục sang châu Á Thái b́nh dương. Ở trên chúng ta đă nói đến chuyển trục chính trị quân sự.

TPP chính là chuyển trục của Hoa kỳ về vấn đề kinh tế.

Hiện nay v́ vấn đề tranh cử, nên có những xôn xao về hiệp ước này. Có người cho rằng TPP chỉ là trên giấy tờ, không bao giờ thực hiện được, v́ rất khó khăn thông qua quốc hội, ngay cả Bà Hillary Clinton, trong thời gian làm Ngoại trưởng, th́ hoan hô hiệp ước này, nay v́ tranh cử, muốn lấy ḷng một số cử tri, đă lên tiếng chống.

Thực ra đây là một chiến lược kinh tế, một hiệp ước liên quan đến mười mấy quốc gia, chiếm 40 % tổng sản lượng địa cầu, nên vấn đề thực hiện phải cần thời gian lâu dài.

Nói một cách tổng quát, th́ những hiệp ước tự do thương mại, giảm bớt hàng rào quan thuế, đều có lợi cho cả đôi bên. Lấy thí dụ điển h́nh là Hiệp ước giữa Hoa Kỳ, Canada và Mễ tây cơ. Lúc đầu cũng có những phản đối về nhiều phía, cả phía Hoa kỳ lẫn Mễ tây cơ và Canada. Nhưng đến nay người ta thấy phần lợi hơn phần hại.

Ngay cả những hiệp ước của Khối Âu châu (CEE), thực tế nó cũng mới chỉ là những hiệp ước tự do mậu dịch, tự do đi lại, cùng chấp nhận một đồng tiền chung. Hiện nay sắp có một cuộc trưng cầu dân ư, ở bên Anh, về vấn đề ở lại hay rút ra khỏi Khối Âu châu. Nhiều người tiên đoán rằng Khối Âu châu sẽ tan ră.

Thực ra Khối Âu châu đă được thành lập từ lâu, không có Anh. Anh mới gia nhập sau này, và vẫn chân trong, chân ngoài. Bằng chứng là đa số những nước trong Khối đều chấp nhận một đồng tiền chung, đó là đồng Euro; nhưng nước Anh vẫn giữ đồng bạc của riêng ḿnh, đồng Livre Sterling.

Nhiều bản nghiên cứu của nhiều viện kinh tế Âu châu và cả thế giới, chứng minh rằng nếu Anh rút khỏi Khối, th́ thiệt hại hàng năm, tính theo đầu người là vào khoảng từ 20 đến 30 $.

Chính v́ vụ đó mà cuộc trưng cầu dân ư cũng chưa phân thắng bại.

Trở về với TPP, đây c̣n là một hiệp ước rút tỉa tất cả những lầm lẫn của Hoa kỳ về vấn đề thương mại với Trung cộng.

Thực vậy, người ta c̣n nhớ thời Bill Clinton, ông này đă mang đầy hy vọng trong một bài diễn văn đọc tại Lưỡng Viện, khi chấp nhận Trung cộng vào Tổ chức Thương mại quốc tế, hy vọng rằng sẽ cứu dân tộc này qua những trận đói triền miên. Phải nói hy vọng này là chính đáng, là lư tưởng. Nhưng chính quyền Clinton và ngay cả chính quyền Georges Bush con, không ngờ rằng Trung cộng, một khi được buôn bán với thế giới, đi theo một chính sách ngược lại thế giới, không tôn trọng bất cứ một luật lệ ǵ, sao chép trái phép, làm hàng giả, hàng nhái, hàng rẻ, sản xuất bởi 15 000 hăng xưởng quốc doanh, được coi như những trại lính, người nhân công bị coi như những nô lệ, chỉ biết làm việc, theo lệnh của cấp trên đưa xuống, chỉ biết sản xuất và sản xuất, để xuất cảng. Thêm vào đó, lại có cảnh không tôn trọng môi sinh, môi trường, làm ô nhiễm trầm trọng nước Tàu, và tất nhiên ảnh hưởng đến thế giới.

Chính v́ vậy, mà ông Obama cố thực hiện hiệp ước TPP này.

 

Theo như tinh thần hiệp ước này, th́ những nước gia nhập không thể làm hàng sao chép, không tôn trọng bản quyền, không có sự can thiệp đứng đằng sau bởi Nhà nước, phải có nghiệp đoàn thợ thuyền, phải tôn trọng môi sinh, môi trường.

Nỗ lực để đi đến việc kư kết bởi 12 quốc gia. Đây là một thành công của Obama. Như trên đă nói, hiệp ước này sớm muộn sẽ được áp dụng, ngay cả tại nước Mỹ, v́ nó có lợi lâu dài cho cả nhiều bên.

Nói đến đây, chúng ta không nói chính sách của Obama đối với Việt Nam, th́ quả là một điều thiếu xót.

Vậy chính sách này là ǵ ?

Bề ngoài và ngắn hạn th́ chúng ta thấy Obama có nhiều mâu thuẫn: Khuyến khích tự do, dân chủ nhân quyền, như chấp nhận cho tỵ nạn chính trị những nhà đấu tranh cho lư tưởng này như nhà văn Trần khải thanh Thủy, nhà báo Tạ phong Tần, anh Điếu cày và cũng đang can thiệp cho nhiều người khác, trong khi đó th́ lại tiếp Nguyễn phú Trọng, Tổng bí thư của Đảng cộng sản, chủ mưu chính của những vi phạm nhân quyền, chấp nhận cho Việt Nam vào TPP.

Tuy nhiên nếu chúng ta xét kỹ, th́ đường lối chính trị này không có ǵ mâu thuẫn:

Đă từ lâu Hoa kỳ muốn ngăn chận sự bành trướng của cộng sản ở Việt Nam. Chính v́ vậy mà Hoa kỳ đă hy sinh 58 000 người lính. Đây là một sự hy sinh không phải nhỏ. Tuy nhiên khốn nạn cho Hoa kỳ và cho cả dân tộc Việt Nam, đó là giới lănh đạo cộng sản Việt nam, kể từ Hồ chí Minh, xem mạng người như cỏ rác, dân tộc như lính đánh thuê. Chết bao nhiêu, th́ gửi quân thêm vào gấp 3, 4 lần. Từ những trận Ấp Bắc, Khê Sanh, Tết Mậu thân, cộng sản chết gấp 3, gấp 4 lính VNCH và Hoa kỳ, nhưng vẫn tiếp tục gửi quân vào miền Nam. Đây là điều khác hẳn giữa cộng sản Việt Nam với Cộng sản Bắc Hàn, Đông Đức và ngay cả Trung cộng, những nước này không bao giớ họ gửi quân qua giới tuyến. Ngay cả Trung cộng, họ có oanh tạc một vài lần 2 đảo Kim môn, Mă tổ của Đài loan, nhưng không gửi quân qua gây chiến tranh và đánh phá Đài loan.

Trở về đường lối chính trị của Obama với Việt Nam: Đó vẫn là đường lối cũ, ngăn chặn sự bành trướng của Trung cộng, làm thế nào để tách Việt Nam ra khỏi quỹ đạo của Trung cộng.

Để được như vậy, Obama, qua những kinh nghiệm ở A phú hăn, Irak, và các nước Trung Đông: Tunisie, Ai cập và Lybie, v́ phá tan hành chánh của chính quyền độc tài cũ, nên trở lên rối loạn, như trường hợp Lybie hiện nay, rất có thể Obama chấp nhận một phần chính quyền cộng sản Việt Nam, khi tiếp Nguyễn phú Trọng, nhưng với điều kiện chính quyền này phải tách rời quỹ đạo Trung cộng, và cải tổ chính quyền, đi sâu vào tiến tŕnh dân chủ hóa. Đây cũng là một lư do cắt nghĩa một phần nào Obama cứ chần chờ chưa viếng thăm Việt Nam.

Đối với dân Việt Nam và những nhà đấu tranh cho dân chủ, nhân quyền, nói như ông Georges Bush con: «  Quí vị hăy can đảm đứng lên đấu tranh mạnh mẽ hơn, rồi Hoa kỳ sẽ đứng đằng sau. »

Đó là trường hợp Miến Điện của bà Aung Suu Kyi.

Về chiến lược ngoại giao, Hoa kỳ dùng thế, nhấn mạnh đến thế chiến lược, hơn là nhân sự, như khi đánh cờ, chú ư đến thế cờ hơn quân cờ. Họ đă đặt Việt Nam vào thế không thể không gia nhập TPP, nếu không, th́ sẽ bị tụt hậu so với tất cả nước trong vùng. Thêm vào đó, họ đặt Việt Nam vào chỗ phải cạnh tranh với Trung cộng: Những mặt hàng xuất cảng của Việt nam sang Hoa kỳ là đồ biển, giày dép, quân áo, đồ gỗ v.v.., đây cũng là những đồ Trung cộng xuất cảng. Một khi được vào TPP, Việt nam sẽ được giảm thuế, tất nhiên rẻ hơn những đồ Trung cộng.

Người ta có thể nói, chính nhờ vào chiến lược đặt nặng vào thế chiến lược mà Hoa kỳ đă thắng Liên sô.

Tương lai Hoa kỳ có thể thắng Trung cộng không. Đây là một câu hỏi lớn.

 

Nói tóm lại: Thành quả của ông Obama, từ ngày ông nhậm chức tới nay, mặc dầu nhiệm kỳ 2 chưa chấm dứt, được đánh giá tổng quát là tương đối tốt, có lợi cho Hoa kỳ, về cả phương diện quốc nội và quốc ngoại. Có người cho là quá sớm, nhưng theo thiển ư, th́ đă đến lúc, v́ sắp diễn ra Đại hội Lưỡng Đảng.

Mùa tranh cử đang diễn ra ồn ào, nếu không muốn nói là khốc liệt, v́ có hiện tượng Donald Trump. Hiện tượng này không phải chỉ có ở Hoa kỳ, mà có cả Âu châu. Khi kinh tế khó khăn, th́ tinh thần quốc gia cực đoan, bài ngoại, đổ lỗi cho người ngoài nổi lên. Lịch sử nhiều khi lập lại. Sau cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới trước đây 1929 – 1933, chúng ta thấy có tinh thần quốc gia cực đoan phát xít nổi lên ở Đức với Hitler và ở Ư với Mussolini.

Mặc dầu cơn khủng hoảng kinh tế thế giới gần đây 2008, Hoa kỳ đă vượt qua, nhưng vẫn c̣n trong t́nh trạng hồi phục, những hậu quả của nó vẫn tồn tại, vẫn có thể đe dọa một cuộc khủng hoảng mới. Âu châu th́ vẫn ́ ạch để vượt qua, nên những đảng cực đoan, bài ngoại, nổi lên khắp nơi.

Phải b́nh tâm mà nói, Obama đă vực dậy kinh tế Hoa kỳ. Đây là một công lớn. Nhưng những thành quả này có đủ trọng lượng để giúp đảng Dân chủ được dân tái tín nhiệm không. Đây là một câu hỏi lớn, v́ vào thời hiện đại, dân dễ dàng chán những người và đảng chính trị. Hai nhiệm kỳ 8 năm của Đảng Dân chủ có thể quá đủ với dân Hoa kỳ. Họ muốn t́m một cái ǵ khác và mới lạ hơn. Theo một cuộc thăm ḍ mới nhất, ngay sau khi ông Obama đọc bài diễn văn trước Lưỡng Viện và trước quốc dân, th́ trong 100 người được hỏi, 46 người trả lời bằng ḷng về việc làm của Obama trong ṿng 7 năm qua; 47 người trả lời không, 7 người c̣n lại không có ư kiến. Mặc dầu chỉ là 7%, nhưng có thể chính họ là người quyết định vị tổng thống tương lai của Hoa kỳ là Dân chủ hay Cộng ḥa. (1)

 

                              Paris ngày 14/05/2016

 

                          Chu chi Nam và Vũ văn Lâm

 

(1)            Xin xem thêm những bài về Hoa kỳ, trên http://perso.orange.fr/chuchinam/