Tại sao giá dầu hỏa lại tụt dốc.

Theo tin mới nhất của báo chí ngày 6/1/2016, th́ giá 1 thùng dầu hỏa xuống c̣n là 34.32 USD.Nếu chúng ta nh́n vào đường biểu diễn giá dầu hỏa từ năm 2011 tới nay,  vào năm 2011 cũng như năm 2012, có lúc giá dầu hỏa lên trên $120.00/ 1 thùng mà nay cuối năm 2015 đầu năm 2016 giá dầu hỏa xuống dưới $40.00 /1 thùng, như vậy đă xuống hơn gấp 3 lần.

Tại sao như vậy ?

Để cắt nghĩa sự kiện này, có 2 trường phái : 1 )  trường phái kinh tế , 2) trường phái chính trị.

I  Trường phái kinh tế :

Những người theo trường phái này cho rằng giá dầu hỏa xuống dốc là hoàn toàn theo định luật cung cầu , v́ trên thị trường, số cung lúc nào cũng nhiều hơn số cầu. Cơ quan quốc tế năng lượng  ( AIE ) đă đưa ra 1 bản dự đoán dựa vào quá khứ 2 năm trước (2014-2015) rồi tiên đoán tương lai cho tới năm 2020 . Theo đó 2014 số cung ( sản xuất ) trên thị trường là 98 triệu thùng 1 ngày , trong khi đó số cầu ( tiêu thụ) chỉ có 92.4 thùng 1 ngày, như vậy là dư ra 5.6 triệu thùng 1 ngày .Năm 2015 số cung là 98.6 triệu thùng 1 ngày , trong khi đó số cầu là 93.3 triệu thùng 1 ngày ,thặng dư là 5.3 triệu thùng 1 ngày. Năm 2016 : số cung là 99.7 triệu thùng 1 ngày , số cầu là 94.5 triệu thùng 1 ngày , thặng dư là 5.2 triệu thùng 1 ngày .Và cứ như thế thặng dư măi cho tới năm 2020 số cung là 103.2 triệu thùng 1 ngày, số cầu là 99.1 triệu thùng 1 ngày thặng dư là 4.1 triệu thùng 1 ngày . Những người theo trường phái kinh tế hoàn toàn dựa vào luật cung và cầu để cắt nghĩa sự việc này . Điều này không phải là họ không có lư .

Tuy nhiên tại sao có hiện tượng này . Để cắt nghĩa th́ có nhiều nguyên do :

Nguyên do thứ I : đó là sự sản xuất dầu hỏa của HK mỗi ngày 1 tăng . HK sản xuất dầu hỏa vào năm 2006 là 5 triệu thùng 1 ngày cho tới nay số sản xuất đă tăng gấp đôi khoảng trên dưới 10 triệu thùng 1 ngày ( cuối năm 2015 đầu năm 2016). HK là nước tiêu thụ dầu hỏa đứng đầu trên thế giới, tiêu thụ khoảng 20 triệu thùng 1 ngày , ngày xưa phải nhập cảng 15 triệu thùng 1 ngày , nhưng nay chỉ c̣n nhập cảng 10 triệu thùng 1 ngày.

II ) : Đó là số tiêu thụ dầu hỏa trên thị trường mỗi ngày 1 giảm . Trường hợp điển h́nh là TC . Nước này , xưa kia tăng trưởng kinh tế ở 2 con số, tất nhiên cần dầu hỏa hơn là ngày hôm nay, tăng trưởng kinh tế chỉ c̣n 1 con số , theo dự đoán th́ tăng trưởng kinh tế  dưới 6%. Vào tháng 6/2015, Ngân hang quốc tế dự đoán tăng trưởng kinh tế của Trung cộng vào năm 2016 là 3,3 %, nay qua việc thị trường chứng khoán nước này bị mất giá vào 2 ngày thứ hai (4/1) và thứ năm (8/1), nên đă điều chỉnh, hạ xuống c̣n 2,9 %.

Trước đây 1 năm TC tiêu thụ khoảng 13 triệu thùng dầu 1 ngày, nay chỉ c̣n 11 triệu thùng 1 ngày , như năm vừa qua Trung cộng sản xuất 5 triệu thùng một ngày, phải nhập cảng 6 triệu thùng. Số tiêu thụ giảm v́ hăng xưởng đóng cửa , tất nhiên số nhập cảng dầu hỏa giảm. Viết đến đây, tôi cũng phân vân, v́ có nhiều nguồn trái ngược nhau: nguồn th́ cho rằng sự tiêu thụ dầu hỏa của Trung cộng vẫn tăng, có nguồn th́ cho rằng đă giảm. Tôi nghiêng về nguồn thứ hai .Đấy là chưa nói những nước buôn bán nhiều với TC , như việc bán cho  TC những nguyên liệu: đồng ,sắt ,thép ,kẽm v.v ,số bán này cũng giảm .V́ vậy nên kinh tế của những nước này cũng bị chậm lại . Việc tiêu thụ dầu khí cũng bị giảm đi .

Lư do thứ III ) : Đó là chiến tranh ở Trung Đông :

Như chúng ta đă biết tổ chức nhà nước Hồi Giáo IS hiện nay vẫn c̣n chiếm đóng phần phía Bắc của Syria và Iraq. Nơi đây cũng có những giếng dầu hỏa, tổ chức này đă khai thác và bán rẻ trên thị trường chỉ vào khoảng $ 20.00 /1 thùng; mỗi ngày bán cho tới từ 2 triệu tới 2.5 triệu thùng.

Lư do thứ IV : Đó là, mặc dầu số dầu hỏa trên thị trường bị thặng dư, các nước trong OPEC ( các nước  sản suất và bán dầu hỏa trên thế giới ) có yêu cầu giảm mức độ sản xuất, trong nhiều cuộc họp của tổ chức này , nhưng trong cuộc họp gần đây nhất ,nước sản xuất đứng đầu trước đây là nước thứ nh́ hiện nay và cũng là nước xuất cảng đứng đầu thế giới . Đó là nước  Saudi Arabia . Nước này đă từ chối.

Chính v́ vậy mà có người cho rằng việc giá dầu hỏa bị tụt dốc không phải chi v́ lư do kinh tế , mà c̣n liên quan đến lư do tôn giáo và chính trị .

Nhất là hiện nay sự tranh chấp giữa 2 nước cùng là sản xuất và xuất cảng dầu hỏa,  cũng là 2 nước theo đạo Hồi Giáo , nhưng theo 2 phái khác nhau . Đó là Iran, theo đạo Hồi giáo Shiite và  Saudi Aribia  theo đạo Sunni . Hai giáo phái này tranh chấp và muốn tiêu diệt lẫn nhau .Người ta c̣n nhớ vào thời thập niên 70, Saddam Hussein của nước Iraq, theo giáo phái Sunni , phần lớn dân phía bắc của Iraq trong đó có bộ lạc của gia đ́nh Saddam Hussein, theo chi nhánh Sunni, đă gửi quân sang đánh Iran , phần lớn theo nhánh Shiite của Khomeiny. Cuộc chiến đă diễn ra rất khốc liệt.

Cả hai nước đều có 1 số dự trữ dầu hỏa rất lớn , Arabia Saudi với dự trữ là 267 tỉ thùng dầu , đứng  thứ nh́ chỉ sau Venezuela là 300 tỉ , Iran với 154 tỉ thùng dầu đứng thứ tư, chỉ sau Canada với 173 tỉ thùng dầu . Hai nước Iran và Saudi chỉ sống vào sự xuất cảng dầu hỏa , trong khi đó Iran lại có tham vọng chế tạo bom nguyên tử . Điều mà nước Saudia rất  ghét . Hơn thế nữa, ngân sách quốc gia của Iran được làm ra trong giả thuyết là giá dầu hỏa sẽ là $120.00 /1 thùng , nay giá dầu hỏa chỉ c̣n trên dưới $35.00 /1 thùng , có nghĩa là giết chết kinh tế của Iran , đồng thời giết chết tham vọng chế bom nguyên tử của nước này.

Các cụ ngày xưa có nói : “có thực mới vực được đạo” . Nay kinh tế khó khăn th́ làm sao có thể thực hiện được chế bom nguyên tử.

Nhưng người ta cũng có thể đặt câu hỏi đó là nếu giá dầu hỏa xuống thấp, cũng gây khó khăn cho nước Saudi .Tuy nhiên với trường hợp nước này , th́ không phải vậy , nước này dân số vừa ít khoảng trên 25 triệu dân ,với 1 diện tích bao la khoảng hơn 2 triệu cây số vuông,  với số dự trữ dầu hỏa đứng thứ nh́ trên thế giới như vừa nói .Hơn thế nữa việc khai thác dầu hỏa của nước này lại rất rẻ nhờ ở kỹ thuật khai thác dầu rất hiện đại, do sự giúp đỡ và hợp tác của HK , 1 thùng dầu hỏa khi khai thác ra chỉ mất từ 15 đến 20 USD , trong khi ở những nước khác phải mất từ 30 đến 40 USD/1 thùng.

Với nước Iran , nước này có 1 dân số trên dưới 70 triệu dân,  với diện tích là trên 1 triệu 600 ngàn cây số vuông , nước này v́ nhiều lư do , trong đó có lư do bị cấm vận của HK , nên kỹ thuật khai thác dầu hỏa c̣n rất lạc hậu, v́ vậy giá thành của 1 thùng dầu hỏa khi được khai thác ra rất cao .

Đó là lư do vừa tôn giáo vừa chính trị của sự tụt giá dầu hỏa .

Đấy là chưa nói đến việc nước Arabia Saudi cũng không có cảm t́nh với nước Nga , không muốn nước Nga can thiệp vào Trung Đông, cũng như việc nước Arabia Saudi nh́n Nga với con mắt không có cảm t́nh, khi nước này chiếm Crimea của Ukrain , một cửa ngơ để Nga tràn xuống Trung Đông và có những liên hệ ngoại giao mật thiết với Iran và với Syria của Assad, kẻ thù của Arabia .

Việc làm của Arabia Saudi về vấn đề hạ giá dầu hỏa cũng nhằm vào việc ngăn cản mộng đế bá của Nga và ngăn chặn việc tái lập đế quốc Liên sô của Putin hiện nay v́ kinh tế của Nga hiện cũng phần lớn cũng dựa vào việc xuất cảng dầu hỏa và khí đốt . Nay giá dầu hỏa bị giảm ,lại giảm 1 cách trầm trọng ,tất nhiên ảnh hưởng xấu trầm trọng cho kinh tế Nga.

Tất nhiên hành động của Arabia Saudi về vấn đề giá dầu hỏa ,có người cho rằng phải có sự chấp nhận hay làm ngơ của HK . Điều này không phải là không có lư.

Nhưng cũng có người đưa ra giả thuyết hoàn toàn ngược lai. Theo đó nước Arabie Saudia cố t́nh giữ giá dầu hỏa ở mức độ thấp, không những chơi Nga, Iran, mà nhằm vào cả Hoa kỳ. Đó là sự sản xuất dầu hỏa của Hoa kỳ từ năm 2006 tới nay tăng gấp đôi, từ 5 triệu thùng một ngày lên tới 10 triệu thùng, phần lớn là nhờ vào khai thác dầu phiến đá. Có những hăng lớn khai thác kiểu này, nhưng cũng có những hang nhỏ. Cách khai thác mắc mỏ, từ 30 cho tới 40 $ một thùng. Nay giá trên thị trường dưới 40 $ là lỗ, đi đến xạt nghiệp. Arabia nhằm giết những hăng xưởng này, để cho bớt cạnh tranh.

Dù giả thuyết nào chăng nữa, thực tế là giá dầu hỏa bị tụt dốc, có lợi cho chính sách ngoại giao của Obama cuối nhiệm kỳ nh́. Người ta có thể nói, nếu giá dầu không hạ, không đụng chạm đến kinh tế của Iran và Nga, th́ c̣n lâu Iran mới chịu kư hiệp ước về hạn chế nguyên tử.

Và Nga c̣n sừng xổ mạnh hơn ở trên trường quốc tế, nhất là ở Trung Đông và Ukhraine..

Đó là những nguyên do , có thể nói vừa kinh tế ,vừa tôn giáo và vừa chính trị , trong chiến tranh dầu hỏa , 1 kim loại đen , được các cường quốc dùng để đấu đá lẫn nhau, đă từ lâu.

Cuộc đấu đá này c̣n kéo dài bao lâu ?

Ít nhất trong ngắn hạn cho tới năm 2020, v́ số cung dầu hỏa vẫn c̣n trên số cẩu, theo tiên đoán của tổ chức năng lượng thế giới (AIE),.

C̣n về dài hạn th́ rất khó nói .

 

Paris 9/1/2016

Chu Chỉ Nam va Vu van Lam