CHIỀU HƯỚNG THẾ GIỚI TỪ NAY ĐẾN NĂM 2030

 

Theo thông lệ, cứ mỗi bốn năm, Hội đồng T́nh báo Quốc gia Hoa kỳ ( National Intelligence Counsil – NIC) có ra môt bản nghiên cứu tiên đoán vê tương lai ngắn hạn của thế giới. Năm nay, 2012, cơ quan này đưa ra bản nghiên cứu, mang tựa đề Global Trends 2030: Alternative Worlds  ( Chiều hướng thế giới 2030 : Thế giới kế tiếp) ( bản tiếng Anh trên Internet).

 

Hội đồng T́nh báo quốc gia Hoa kỳ, qui tụ nhiều viện nghiên cứu và nhà nghiên cứu Hoa kỳ và quốc tế nổi tiếng, dựa trên những sự kiện rơ ràng, có kiểm chứng, khoa học, như sự tăng trưởng dân số, hiện tượng đô thị hóa, sự khan hiếm mỗi ngày một lớn về nhiên liệu, nhất là dầu hỏa, sự tăng trưởng kinh tế, nên đă tiên đoán, theo thiển nghĩ của tôi, tương đối khoa học và chính xác.

Tuy nhiên họ vẫn nằm trong khuynh hướng của trường phái Paul Kennedy, một nhà vừa là kinh tế, vừa là sử gia Hoa kỳ, với quyển sách nổi tiếng của ông, mang tựa đề Sự H́nh thành và sự sụp đổ của những Đế quốc từ năm 1500 đến năm 2000. Quyển sách xuất bản vào năm 1988, và đă trở thành quyển sách bán chạy ( best sellor) lúc bấy giờ.

Theo Paul Kennedy, th́ sự tăng trưởng hay sự giàm sút tổng sản lượng quốc gia, nhất là một quốc gia lớn, đều có ảnh hưởng, chữ mà ông dùng là  «  Correlation « tương hệ hỗ tương, với sự tăng trưởng hay giảm sút tổng sản lượng quốc gia.

Ông viết : «  Lịch sử của sự h́nh thành hay sự sụp đổ sau đó của những cường quốc lớn, trong hệ thống của những đế quốc, bắt đầu từ sự trổi dậy của Âu châu vào thế kỷ thứ 16, đặc biệt là những quốc gia như Tây Ban nha, Ḥa lan, Pháp, Anh và gần nhất là Hoa kỳ, cho chúng ta thấy có một sự tương hệ đáng kể về lâu dài ( a very signifiant correlation)  giữa khả năng tăng trưởng khinh tế, một bên, và khả năng sức mạnh quân sự bên kia. » ( Paul Kennedy – The Rise and Fall of the great Powers – Economic Change and military Conflict from 1500 to 2000- Phần Introduction – nhà xuất bản Random House – 1988).

Chính v́ vậy, mà bản Nghiên cứu chiều hướng thê giới từ năm 2012 đến năm 2030, của Hội đồng T́nh báo Hoa kỳ, mặc dầu có nêu ra vấn đề chính trị, ngoại giao và cơ chế ảnh hưởng, nhưng vẫn có phần nghiêng nhiều về kinh tế, để tiên đoán.

 

Vậy hệ thống thế giới sẽ ra làm sao từ nay đến năm 2030 ?

 

Theo bản Ngiên cứu, có một số dữ kiện và chiều hướng cân lưu ư:

 

1 )  Kinh tế thế giới sẽ bị ảnh hưởng bởi kinh tế của những quốc gia mới trổi dậy, trong đó phải kể

 Trung cộng và Ấn độ, phần tiêu thụ của những nước này sẽ tăng, trong khi của những nước như Nhật, Hoa kỳ và Âu châu sẽ giảm từ đây đến 2030.

 

2 )  Kỹ thuật cao cấp sẽ được nhiều nước sử dụng, tất nhiên nó gắn liền với

           sự phát triển kinh tế, và nhờ ở sự toàn cầu hóa Internet.

 

3 )  Sẽ có nhiều sự ô nhiễm môi trường và sẽ có nhiều áp lực, tranh chấp trong việc đi t́m kiếm nhiên liệu và năng lượng.Dân số thê giới đi từ 7,1 tỷ người ngày hôm nay đến 8 tỷ vào năm 2030; và từ đó nhu cầu về năng lượng cũng tăng thêm 45%.

 

Từ những dữ kiện đó, câu hỏi đưa đến là:

 

Chiều hướng như vậy có cho phép chúng ta nh́n rơ tương lai ?

Chiều hướng này sẽ đưa đến việc những cường quốc tranh chấp lẫn nhau ?

 

Theo Bản Nghiên cứu, những hậu quả trên sẽ chắc chắn ảnh hưởng đến chính trị quốc tế dưới 3 h́nh thức:

 

1 )  Việc toàn cầu hóa kỹ thuật cao cấp và sự tăng trọng lượng kinh tế của Trung cộng và Ấn độ sẽ đưa đến sự kiện “ Xào bài làm lại “,để chia lại ảnh hưởng vùng và ảnh hưởng quốc tế.

2 )  Những kỹ thuật mới và sự toàn cầu hóa về truyền thông sẽ làm giảm bớt hàng rào ngăn cách giữa những quốc gia, giữa những con người trong cùng một quốc gia hay khác quốc gia. Nó là một điều may làm cho con người thông cảm nhau nhiều hơn, làm cho xă hội trong sáng và dân chủ hơn. Nhưng nó cũng là một điều không may cho những chính quyền độc tài, v́ nó sẽ tạo ra nhiều bất ổn hơn.

3 ) Sự tăng trưởng kinh tế của những nước mới trổi dậy sẽ ảnh hưởng đến việc quân b́nh lại vai tṛ của Á châu và của những cường quốc bậc trung.

 

Và từ đó, ảnh hưởng của Hoa kỳ sẽ giảm.

Ḥa b́nh của Hoa kỳ ( Pax America) không c̣n như thời xưa, sau Đệ Nhị Thế Chiến.

 

Một câu hỏi nữa mà Bản Nghiên Cứu mang tên Global Trends, của Hội Đồng T́nh Báo Quốc gia Hoa Kỳ đặt ra đó là:

 

Với những dữ kiện đó, liệu Trung cộng và Ấn độ có khuynh hướng thay thế Hoa Kỳ để lănh đạo thế giới hay không ?

 

Câu trả lời vừa có, vừa không:

 

Có, đó là khi có ảnh hưởng và sức mạnh về kinh tế, th́ sẽ có ảnh hưởng và sức mạnh về chính trị.

 

Không, đó là vấn đề nội bộ của 2 xứ này. Nguyên sự kiện đô thị hóa dân chúng ( ra sống ở thành thị), vào những năm tới, nhất là thập niên 20, dân chúng thế giới sẽ ra thành thị sống rất mạnh, từ 55 đến 60%, riêng ở Á châu với 2 nước Trung cộng và Ấn độ là cao nhất tới 54%, châu Mỹ 23%, châu Phi 21%, Trung Đông và Bắc Phi 19%, châu Âu chỉ là 2%.

Việc dân ra sinh sống ngoài thành thị là một gánh nặng cho chính quyền của họ, ngoài việc lo nhà của, sinh sống, thuốc men, c̣n vấn đề môi sinh, môi trường.

 

Chính v́ vậy, Trung cộng và Ấn độ phải lo giải quyết vấn đề nội bộ hơn là lo chính trị quốc tế.

 

Tuy nhiên trong tương lai, v́ vấn đề khan hiếm nhiên liệu nên vùng Nam châu Á ( Asie du sud) sẽ có nhiều tranh chấp như đă xẩy ra ở Trung Đông và vùng nam Phi.

 

Sự thiếu lănh đạo thế giới của những nước mới trổi dậy có sẽ giúp Hoa Kỳ tái lập lại quyền lănh đạo thế giới không ?

 

Câu trả lời mà Bản Nghiên cứu đưa ra là rất có thể, v́ những lư do sau:

 

Gần như trong tương lai không một đại cường quốc nào muốn giữ vai tṛ đầu tàu trong những cuộc thương thuyết đa phương về kinh tế, khí hậu, môi trường và về phát triển. Những vấn đề này càng ngày càng trở nên phức tạp, nó đ̣i hỏi những phương tiện ngoại giao, kinh tế và ảnh hưởng quốc tế rất lớn, mà chỉ có Hoa kỳ mới có được.

Hơn thế nữa, viễn tượng tranh chấp ở phía nam châu Á, chẳng hạn tranh chấp Ấn độ và Pakistan, Trung cộng và Ấn độ chỉ có thể giàn xếp và đẩy nó ra xa nhờ một ngoại cường.

Ngoại cường này không ai hơn là Hoa Kỳ. Ngoài vấn đề nhân đạo và t́nh báo, Hoa Kỳ c̣n có ưu thế trên nhiều lănh vực hơn các đại cường quốc khác.

 

Từ đó, người ta có thể nói, từ nay đến năm 2030, Hoa Kỳ vẫn là cường quốc đứng đầu trong những cường quốc khác, nói theo tiếng Pháp ( Premier entre les Egaux), đứng đầu trong những người cùng hạng.

Tuy nhiên cũng theo Bản Nghiên cứu, th́ từ nay đến năm 2030, vấn đề sản xuất Gaz và dầu Schiste, bắt đầu từ năm 2008 và đang phát triển mạnh mẽ hiện nay, giúp Hoa Kỳ sẽ độc lập về vấn đề năng lương, không cần đến năng lượng của Trung Đông, Nga và eo biển Guinée, từ đó Hoa Kỳ có thể trở về đường lối ngoại giao theo chủ nghĩa “ Tự cô lập “, châu Mỹ của người Mỹ.

Đây là một giả thuyết, nhưng giả thuyết này cũng không hoàn toàn đúng, v́ ngày hôm nay chúng ta ở vào t́nh trạng một thế giới tương thuộc ( interdependent). Ngay cả đại cường quốc như Hoa Kỳ cũng không thể hoàn toàn độc lập.

Bằng chứng cụ thể, rơ rang là trước khi bước vào tranh cử nhiệm kỳ 2, tổng thống Obama đă nhiều lần telephone cho các lănh tụ Âu châu, thúc đẩy họ làm thế nào để sớm phục hồi kinh tế, để có thể nhập cảng nhiều hơn hàng hóa Hoa kỳ, giúp cho kinh tế Hoa Kỳ tăng trưởng mạnh hơn, giảm thất nghiệp, một vấn đề rất quan trọng trong việc tranh cử.

 

V́ vậy, từ nay đến năm 2030, Hoa Kỳ có thể độc lập về vấn đề nhiên liệu, nhưng nước này cũng không thể sống cô lập.

 

Đó là tóm lược và một vài nhận xét về Bản Nghiên cứu mang tựa đề Global Trends 2030: AlternativeWorlds, của Hội Đồng T́nh Báo quốc gia Hoa Kỳ ( NIC).

Đây là một bản tiên đoán tương lai, mặc dầu là tương lai ngắn hạn, từ nay đến năm 2030 chỉ là 18 năm, và dựa trên nhiều dữ kiện, về địa lư, về tăng trưởng kinh tế, tăng trưởng dân số, đô thị hóa dân số, về nhiên liệu và cả về ngoại giao.

 

Tiên đoán tương lai là một việc làm rất khó khăn, đ̣i hỏi nhiều sự thận trọng và khiêm tốn tối đa.

 

Lịch sử nhân loại vào thế kỷ 20 vừa qua đă có những trang sử đẫm máu, v́ dựa trên những lời tiên đoán của K. Marx, sau đó những tay em của ông từ Lénine, Stalin cho tới Mao, Hồ, Polpot, lại không có một tư ǵ là khiêm nhượng và thận trọng, quyết đoán rằng nhân loại sẽ phải đi theo con đường tiên đoán, nói là tiên tri th́ đúng hơn, của Marx, kẻ nào chống lại là “ Phản động “, bị đi đày, đi tù hay bị thủ tiêu. Kết quả là 100 triệu người chết v́ những tiên tri và việc làm thiếu khiêm nhượng và thận trọng này. (1)

 

Ở đây Bản Nghiên cứu đă dựa trên những dữ kiện khoa học, và những câu trả lời nhiều khi có tính chất nước đôi, không quyết đoán.

Tuy nhiên nó vẫn là một sự tiên đoán tương lai, và tương lai c̣n rất nhiều yếu tố bất định, chưa xẩy ra.

V́ vậy nên dùng Bản Nghiên cứu này như một cái ǵ có tính chất hướng dẫn ( indicative) hơn là áp đặt (imperative).

 

                                     Paris ngày 16/11/2012

 

                                            Chu chi Nam

 

(1)            Xin xem them những bài về Marx và Ngoại giao Hoa kỳ, trên http://perso.orange.fr/chuchinam/