ANH HÙNG TẠO THỜI THẾ hay THỜI THẾ TẠO ANH HÙNG

 

Các cụ chúng ta ngày xưa có câu : “ Anh hùng tạo thời thế hay thời thế tạo anh hùng “ để xét người và xét những biến cố lịch sử, phân biệt đâu là nguyên nhân, đâu là hậu quả. Câu “ Anh hùng tạo thời thế “ có nghĩa anh hùng là nguyên nhân, thời thế là hậu quả. Câu ‘ Thời thế tạo anh hùng “ ngầm ư thời thế là nguyên nhân, anh hùng là hậu quả.

Thật ra để xét rơ vấn đề trên, chúng ta phải ngược ḍng lịch sử, xét ít nhất là lịch sử cận đại, không phải chỉ riêng lịch sử Việt Nam, mà cả lịch sử thế giới.

Trong khuôn khổ bài này, chúng ta chỉ có thể xét lịch sử cận đại từ đầu thế kỷ 20, từ lúc bắt đầu cho tới khi kết thúc, với những biến cố lớn, như trận Đệ Nhất Thế Chiến (1914 – 1918) cho tới gần cuối thế kỷ này, với biến cố lớn khác là sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản vào những năm 1990.

 

Thời thế tạo anh hùng

Đức Đạt lai Lạt ma, trong một buổi thuyết pháp ở tỉnh Hambourg, Đức, có một kư giả đă hỏi về cộng sản, và ông đă trả lời; “ Cộng sản là loài cỏ dại mọc trên hoang tàn của chiến tranh, và là loài trùng độc, sinh sôi nẩy nở trong rác rưởi của cuộc đời.”

Người ta có thể nói, đây là một quan niệm thời thế tạo anh hùng.

Thật vậy, nếu chúng ta xét sự nắm quyền của Lénine vào cuối Đệ nhất Thế Chiến ( 1914 – 1918), cùng sự nắm quyền của Mao trạch Đông, Kim nhật Thành, Hồ chí Minh và ngay cả De Gaulle vào cuối Đệ Nhị Thế Chiến ( 1939 – 1945), th́ chúng ta thấy những người này là do thời thế tạo nên.

Đệ Nhát Thế Chiến gồm 2 Phe: Phe Đồng Minh lúc đầu có Pháp, Anh, Nga ( của thời Nga Hoàng Nicolas I I ), sau có Hoa kỳ nhảy vào. Phe Trục gồm có Đức, Đế quốc Áo Hung, Đế quốc Thổ nhĩ kỳ. Nhưng 2 quốc gia chính vẫn là Pháp và Đức. Lúc đầu Đức phải đương đầu với 2 mặt trận chính : Mặt trận tây nam với Pháp; mặt trận đông bắc với Nga. Đến gần cuối thế chiến, nhất là lúc Hoa kỳ nhảy vào giúp Anh Pháp; Bộ Tham mưu Đức lúc bấy giờ thấy không thể nào đương đầu cùng một lúc với 2 mặt trận. Lợi dụng t́nh thế, lúc bấy giờ đang tỵ nạn chính trị ờ Thụy sỹ, Lénine đă đưa ra khẩu hiệu : “ Ḥa b́nh bằng bất cứ giá nào, ngay dù nhượng đất để có ḥa b́nh và có quyền, chúng ta cũng làm ! “ Chính v́ lẽ đó mà Đức đă t́m cách đưa Lénine về, rồi giúp đỡ tiền bạc để cướp chính quyền. Với số tiền này, Lénine đă đưa cho Trostky, mặc dầu 2 người lúc đầu không đồng quan điểm, mở những khóa huấn luyện “ Đạo quân cách mạng “ ( Brigades révolutionnnaires ), đưa đến việc nổi dậy cướp chính quyền và đă thành công. Rồi Thế Chiến Thứ Nhất chấm dứt vào năm 1918, nhà nước cộng sản đầu tiên đước thành lập ở Nga.

Đó là sự hoang tàn của Đệ Nhất Thế Chiến đă tạo lên Lénine.

Người ta cứ nói lịch sử biến chuyển thế này, thế nọ, nhưng nhiều khi khi lịch sử lập lại, tất nhiên không thể giống nhau như hai giọt nước, nhưng có chiều hướng giống nhau, nếu chúng ta xét sự hoang tàn của Đệ Nhị Thế Chiến ( 1939 – 1945) đă tạo nên những con người như Mao trạch Đông, De Gaulle và Hồ chí Minh.

Mao trạch Đông, sau này, khi tiếp kiến tướng Mountbatten, Tư lệnh Lực Lượng Hải quân Anh ở vùng Đông Nam Á, đă nói rơ:

“ Chính trận Đệ Nhị Thế Chiến và Chiến tranh Trung – Nhật đă giúp Phong trào cộng sản lớn mạnh và có thể cướp được chính quyền.”

Thật vậy, Đảng Cộng sản Tàu được thành lập năm 1920, với sự hỗ trợ của Đệ Tam Quốc tế Cộng sản qua sự có mặt của 2 Ủy viên của tổ chức này là Grigori Voitinski và Maring. Chính Maring đă đồng chủ tọa Đại Hội Đầu tiên của đảng này ở Thượng hải năm 1921.

Sau đó v́ tranh chấp nội bộ, v́ cuộc lùng bắt của tướng Tưởng giới Thạch, đưa đến cuộc Vạn lư Trường Chinh từ năm 1927 đến năm 1934, đảng Cộng sản Tàu gần như bị họ Tưởng tiêu diệt. Tuy nhiên liền sau đó xẩy ra Chiến tranh Trung – Nhật 1933, rồi đến Thế Chiến thứ Hai ( 1939 – 1945); người Mỹ, đồng minh của Tướng Tưởng giới Thạch, ép ông này phải bắt tay với cộng sản, làm chính phủ liên hiệp quốc cộng, để chống Nhật. Đây là một cơ hội bằng vàng để Đảng Cộng sản Tàu tái sinh và lớn mạnh.

Thế rồi Đệ Nhị Thế Chiến chấm dứt, vấn đề giải giới quân đội Nhật ở Á châu nói chung và ở nước Tàu nói riêng được đặt ra, nhất là vùng Măn châu, người Nhật đă xâm chiếm trước đây.

Trên lư thuyết, Staline đồng ư để Tưởng giới Thạch giả giới, nhưng trên thực tế, ông đă gửi Hồng quân Liên sô tới trước, cũng như thông báo cho đảng Cộng sản Tàu, tới trước. Những súng ống giải giới được trao cho Đảng Cộng sản Tàu.

Đây là một dịp bằng vàng lần thứ nh́, giúp đảng này thắng họ Tưởng trong cuộc nội chiến ngắn ngủi 1945 – 1949, rồi nắm chính quyền trên toàn lănh thổ vào ngày 10/10/1949.

Thực ra sự thua trận của họ Tưởng trong cuộc tranh hùng Mao – Tưởng bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó có một nguyên nhân chính là dân Tàu và giới sĩ phu trí thức không có cái nh́n xa như họ Tưởng, đă ư thức được hiểm họa của cộng sản ngay từ lúc đầu.

Thực vậy, vào năm 1923, Lénine và Tôn dật Tiên kư một hiệp ước thân thiện, Tưởng giới Thạch đă được họ Tôn gửi sang bên Liên sô học, v́ Tưởng là tay em của Tôn . Tuy nhiên nhiên ông này chí ở một thời gian ngắn rồi trở vê nước. Người ta hỏi tại sao ông không ở bên đó để học. Ông đă trả lời: “ Không có ǵ ở bên đó để tôi học. “ Sau đó ông nói tiếp: “ Một con người không có xương sống th́ suốt đời chỉ nằm và ḅ, không thể nào đứng dậy được. Công sản đă chủ trương tiêu diệt giai tầng trung lưu và trí thức, xương sống của một xă hội. Nên xă hội cộng sản chí có thể nằm và ḅ.”

Sau này trong thời kỳ chiến tranh Trung – Nhật, ông c̣n đi hơi sớm, tuyên bố:

“ Cộng sản là bệnh trong xương tủy, c̣n Nhật là bệnh ngoài da.” Ông chủ trương tiêu diệt cộng sản trước.

Nhưng giới “ sĩ phu, trí thức “ nông cạn, tố cáo ông là “không ái quốc, người cộng sản dầu sao cũng là người “ quốc gia “ “.

Tất nhiên người ta c̣n có thể thêm vào những nguyên nhân quân sự. Đó là ông đă vội vă gửi những sư đoàn thiện chiến tới Măn châu để giải giới Nhật, nhưng bị cộng sản và Liên sô hớt tay trước, khiến những sư đoàn này bị kẹt ở đây, tiếp viện thật khó khăn, đường thủy th́ không được, đường bộ th́ bị quấy phá, đường hàng không th́ không đủ máy bay.

Có thể nói 2 người hiểu sự tàn hại của chủ nghĩa cộng sản là cụ Phan bội Châu của Việt Nam và Tưởng giới Thạch của Tàu.

Trong những năm đầu của thập niên 20, cụ Phan cũng được những người của Đệ Tam Quốc tế Cộng sản tiếp xúc ở bên Tàu, chiêu dụ cụ vào tổ chức này. Tuy nhiên cụ đă từ chối khéo, nhận thấy rằng di theo là từ bỏ chủ quyền quốc gia. Cụ có nói: “ Tôi chẳng duy vật và cũng chẳng duy tâm. Tôi chỉ duy dân.”

Trong khi đó th́ Hồ chí Minh nhắm mắt, vội vă đi theo. Đi theo mà chưa hiểu nổi Đệ Nhị và Đệ Tam quốc tế Cộng sản là ǵ, như chính lời ông tự thú trong quyển Những mẫu truyện về cuộc đời Hồ chủ tịch, tác già là Trần dân Tiến. Đó chính là ông.

Như trên vừa nói, Mao trạch Đông thú nhận ông chỉ là sản phẩm của chiến tranh. Vậy đối với Hồ chí Minh, người tôn sùng Mao đến nỗi, mặc dầu đă là lănh tụ một quốc gia, nhưng vẫn thản nhiên tuyên bố: “ Tôi chẳng có tư tưởng ǵ cả. Tư tưởng của tôi đă có Staline và Mao nghĩ hộ.”, th́ như thế nào ?

Họ Hồ cũng chỉ là “ một loại cỏ dại mọc trên hoang tàn của chiến tranh “ như Đức Đạt Lai Lạt Ma nói. Thật vậy, nước Việt trước Thế Chiến bị đô hộ bởi Pháp, nhưng Pháp bị thua trận với Đức. Quân Nhật đổ bộ vào Đông Dương, nhưng vẫn giữ nền đô hộ của Pháp. Tuy nhiên Thế Chiến thứ Hai càng ngày càng đi đến chỗ kết thúc. Phe Trục, Đức – Ư – Nhật, càng ngày càng đi đến chỗ thua trận. Để hẫng tay trên, Nhật đảo chính quân đội Pháp ở Đông Dương vào tháng 3/1945.

Tại Âu châu, Đức trên đường thảm bại ngày càng rơ. Ngày 30//4/1945 Hitler tự tử chết. Ngày 8/5/1945, Đức kư Hiệp ước đầu hàng vô điều kiện ở Berlin.

Tại Á châu, Nhật vẫn cầm cự, nhưng càng ngày càng tuyệt vọng.

Ngày 6/tháng 8/1945, trái bom nguyên tử đầu tiên được bỏ xuống Hiroshima; hai ngày sau, trái bom thứ nh́ được bỏ xuống Nagashaki. Ngày 15/8/1945, vua Nhật tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Quân Nhật ở Đông Dương như rắn mất đầu. Lợi dụng t́nh thế, Hồ chí Minh và Đảng Cộng sản đă nổi lên cướp chính quyến vào ngày 19/8/1945.

Tại Triều tiên cũng vậy, Kim nhật Thành, ông nội của Kim chánh Vân hiện nay, đă được Staline gửi về cướp chính quyền, v́ ông này là lính của Hồng quân Liên sô.

 

Đó là t́nh h́nh Á châu, c̣n t́nh h́nh Âu châu như thế nào ?

 

T́nh h́nh Âu châu c̣n diễn ra trước, như vừa nói, Đức đầu hàng Đồng Minh trước.

Nhưng chiến sự ra sao và những “ loài cỏ dại “ được mọc lên như thế nào ?

Được sửa soạn từ đầu năm 1944, qui tụ 3 500 000 người gồm quân đội và nhân viên hậu cần ở bên Anh, với những phương tiện quân sự khủng khiếp, qua những cuộc oanh tạc ngày đêm, vừa trên xứ Đức lẫn Pháp, ngày 6/6/1944, cuộc đổ bộ ở Normandie, Pháp, dưới sự chỉ huy của Tướng Eisenhower, bắt đâu.

Tướng De Gaulle được theo đoàn quân đổ bộ.

Tháng 5/1944, De gaulle thành lập chính phủ lâm thời. Nhưng dù sao nước Pháp cũng là nước có một nền dân chủ lâu đời, một cuộc bầu cử được tổ chức vào năm 1946, Đảng của De Gaulle bị lâm vào thiểu số. De Gaulle phải từ chức. Nền Đệ Tứ Cộng ḥa được lập nên. Phần c̣n lại của Âu châu, trên hoang tàn của chiến tranh, dưới gót giày của Hồng Quân Liên sô, những chế độ cộng sản được lập lên, từ Ba lan, tới Tiệp khắc, Hung gia lợi v.v…

Những chế độ này đă sụp đổ, khi bức tường Bá Linh sụp đổ.

 

Anh hùng tạo thời thế:

 

Những người cho rằng anh hùng tạo thời thế, họ đưa ra rất nhiều thí dụ trong lịch sử. Theo họ: nếu không có Hitler th́ không có trận Đệ Nhị thế Chiến, không có vụ tàn sát 7 triệu người Do thái, những biến cố lớn trong lịch sử; nếu không có Mao trạch Đông th́ không có Bước Nhảy Vọt ( 1958 – 1960), không có Cách mạng Hồng vệ Binh ( 1966 – 1976), đưa đến 75 triệu người chết; nếu không có Hồ chí Minh th́ không có Cải cách Ruộng đất ( 1954 – 1956), không có Vụ Nhân văn giai phẩm ( 1958), rồi cuộc chiến tranh kéo dài cả bao chục năm, đưa đến cả chục triệu người chết.

Những lập luận của họ không phải là không có lư.

Thực ra câu : “ Anh hùng tạo thời thế hay Thời thế tạo anh hùng “ chỉ nhằm một mục đích để xét người, xét vật, xét thời cho đúng.

Anh hùng đây chỉ có nghĩa là người tạo ra những biến cố lịch sử lớn. Và lớn đây không có nghĩa là đúng, hợp ḷng người, hợp ḷng dân măi măi.

Khổng Tử có nói: “ Một người được cả làng yêu thích chưa chắc phải là người tốt. Một người bị cả làng ghét chưa phải là một người xấu.”

Trở về với thí dụ của Hitler, không ai chối căi là ông đă được cả dân Đức ngưỡng mộ vào đầu Thế chiến thứ Hai. Nhưng ngày hôm nay, cả dân Đức đều nh́n nhận Hitler là tội đồ của nhân loại.

Cùng một người, họ có thể là anh hùng, vị cứu tinh của dân tộc này, nhưng là tội đồ của dân tộc khác. Trường hợp ông De Gaulle. Ông là cứu tinh của dân tộc Pháp, nhưng là tội đồ của dân tộc Việt Nam, v́ sau khi theo đoàn quân Đồng minh về đổ bộ ở Normandie, có chính quyền, th́ ông là người đầu tiên gửi quân sang Đông Dương để thiết lập lại chế độ đô hộ, bị cả thế giới lên án lúc bấy giờ.

Có người ngói rằng De Gaulle và Hồ chí Minh là 2 tội đồ của lịch sử cận đại Việt Nam, v́ họ Hồ đă nổi lên cướp chính quyền ngày 19/8/1945, đặt Việt Nam dưới gông cùm cộng sản, biến nước Việt thành băi chiến trường cho cuộc tranh hùng tư bản và cộng sản, gây ra cuộc chiến triền miên, mang lại biết bao đau thương cho dân tộc.   

 

Thực ra, khoa học chính trị, xă hội và lịch sử là khoa học nhân văn, khác hẳn với khoa học chính xác như toán học, vật lư hay hóa học, có sự phân biệt rơ hậu quả và nguyên nhân, như 2 yếu tố 2 và 3 cộng lại là 5, con số 5 là kết quà của 2 con số trên; như 2 nguyên tử Hydrogène và một nguyên tử Oxygène, cộng lại ( H2O) là nguyên nhân tất yếu và đủ để tạo thành nước. Đằng này xă hội nhân văn, con người ảnh hưởng đến xă hội hay xă hội ảnh hưởng đến con người, nó là ảnh hưởng hỗ tương, tương tác, hôm nay có thể là nguyên nhân, nhưng ngày mai nó có thể là hậu quà. Theo thuyết tiến hóa Kinh dịch Đông phương, th́ trong âm đă có mầm dương, trong dương đă có mầm âm, tùy theo hoàn cảnh và cơ duyên mà cái này hay cái kia lớn mạnh để ảnh hưởng tương tác lẫn nhau.

Có thể nói thuyết biến hóa của Kinh dịch phong phú hơn thuyết tiến hóa của Biện Chứng pháp, chỉ có ảnh hưởng một chiều, Phản đề ảnh hưởng đến Đề , không có ảnh hưởng tương tác. Mác và những người cộng sản đă áp dụng Biện Chứng pháp ( Đề - Phản Đề - Tổng Đề ), có tính cách một chiều và triệt tiêu,  vào biến chuyển xă hội, qua quan niệm giai cấp, giai cấp này phải triệt tiêu giai cấp kia để tạo thành giai cấp mới. Quan niệm đấu tranh giai cấp của Marx và những người cộng sản là một lời kêu gọi nội chiến triền miên. Xă hội không có ḥa b́nh và không thể phát triển được. Đây cũng là một trong những nguyên do chính đưa đến sự sụp đổ của chế độ cộng sản là vậy.

Câu “ Anh hùng tạo thời thế hay Thời thế tạo anh hùng “ chỉ là những nhận xét trong khoa học nhân văn, nó có một giá trị rất tương đối và có ảnh hưởng hổ tương. Lúc đầu có thể là thời thế tạo anh hùng; nhưng một khi trở thành anh hùng rồi, th́ ảnh hưởng ngược lại thời thế.

Nên cẩn thận trong việc xét anh hùng và xét thời thế.(1)

 

 

                                                           Paris ngày 12/9/2017

                                                    Chu chi Nam và Vũ văn Lâm

 

(1)     Xin xem thêm những bài trên: http://pero.fr/chuchinam/