PHẢI CHĂNG NHỮNG SAI LẦM TƯ TUỞNG CỦA MARX ĐĂ ĐƯA

 

                            ĐẾN THẢM TRẠNG 100 TRIỆU NGƯỜI CHẾT ?

 

    Ngày 25/01/2006 vừa qua, Hội Đồng Âu Châu, gồm 46 nước, ngoại trừ B́élorussie, với 99 phiếu thuận và 42 phiếu chống, đă bỏ phiếu chấp nhận Nghị quyết 1481, kết án những chế độ cộng sản đă qua và một số c̣n lại ngày hôm nay là những chế độ giết người, diệt chủng. Nền tảng, ánh sánh soi đường của những chế độ cộng sản là lư thuyết Mác-Lê, như Lời Mở đầu và điều 4 Hiến Pháp 1992 hiện hành của Cộng sản Việt Nam : «  Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lê.. . », hay «  Đảng Cộng sản Việt Nam… theo chủ nghĩa Mác Lê.. là lực lượng lănh đạo Nhà nước và xă hội. » Từ đó, có người cho rằng những sai lầm  tư tưởng của Marx là nguyên nhân chính đưa đến 100 triệu nạn nhân trong thế kỷ qua và c̣n tiếp tục ở một số chế độ cộng sản hiện nay. Có phải thế không ?

 

I)                   Thực vậy, lư thuyết của Marx mang rất nhiều sai lầm, từ triết học qua lịch sử, kinh tế, xă hội tới chính trị. Ở đây tôi chỉ xin nói sơ qua, Quí Vị nào muốn biết thêm, xin mời đọc những bài phê b́nh tư tưởng Marx của tôi trước đây (1).

 

Nh́n ra những sai lầm lư thuyết của Marx, đối với giới trí thức Tây phương,là việc họ đă làm từ lâu, ngay cả lúc Marx và Engels c̣n sống, những người đồng lứa tuổi với họ như Dühring, mà Engels viết cả một quyển sách dày Anti-Dühring ( Chống lại Dühring) để bút chiến với ông ta, đây là quyển sách chính nói về triết học, vũ trụ học của những người cộng sản. Về vấn đề này, chính Marx lại thận trọng, ít viết tới, v́ ông biết rằng nếu đi vào quá xâu th́ là sai lầm, là vơ đóan, không có ǵ là khoa học. Chỉ có Engels, rồi sau này Staline, với quyển Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Duy vật sử quan ( le Matérialisme dialectique et le Matérialisme historique) mới dám có những lời quyết đoán hồ đồ, vội vă trong mọi lănh vực, nhất là lănh vực triết học. Ngoài Dühring, c̣n có Lassalle, Bernstein, những người cùng thời với Marx và đă tách rời Marx lập ra đảng Dân Chủ Xă Hội Đức ; những người sau Marx, cùng thời với Lénine, như bà Rosa Luxembourg, Kautsky, K. Popper cũng nh́n thấy những sai lầm của lư thuyết Marx, từ triết học qua tới khoa học, lịch sử học, chính trị học. Chính v́ vậy mà lư thuyết của Marx đă bị giới trí thức Tây Phương nói riêng và xă hội Tây phương nói chung vứt bỏ từ đầu. Điều này chính Marx cũng biết và một trong những người con gái của Marx cũng biết. Marx trước khi chết vào năm 1883, trong suốt cuộc đời chờ đợi cách mạng tất yếu xẩy ra, lúc đầu hy vọng ở Anh, sau ở Đức, nhưng đều không xẩy ra, Marx không c̣n tin tưởng ở lư thuyết của ḿnh, đă tuyên bố : «  Tôi không c̣n theo lư thuyết của Marx » ( Je ne suis plus marxiste). C̣n một trong những người con gái của Marx, lúc đầu theo tư tưởng của bố, sau lúc bố về già, th́ lại bỏ, trở về đạo của ông bà, tổ tiên là đạo Do Thái Giáo. Ngay cả Engels, trước khi chết cũng không c̣n tin vào đấu tranh ǵai cấp, bạo động lịch sử. Theo Claude Mazauric : «  Nhất là về sau này, những đồ đệ của Tuyên Ngôn Thư Đảng Cộng Sản, và chính Engels, vào cuối đời ông ta, năm 1895, khi ông thấy t́nh trạng trưởng thành của những Phong trào thợ thuyền và xă hội, ông và những đồ đệ của ông đă đưa ra giả thuyết, theo đó một nền cộng ḥa dân chủ và một cuộc bầu cử thực sự dân chủ và phổ thông đầu phiếu, đây là con đường hay nhất giúp cho những người thợ thuyền, cả nam lẫn nữ, trong công cuộc đấu tranh tự giải phóng ḿnh qua khỏi sự thống trị của tư bản. » ( C . Mazauric – Lire le Manifeste - Lời Mở Đầu trong quyển Manifeste du Parti communiste – trang 9 – nhà xuất bản Librio -2005 ( www.librio.net).

   Đối với giới trí thức Tây phương th́ vậy. Nhưng đối với những người như Lénine, Mao, Hồ, th́ lư thuyết Marx vẫn là thần dược, nên đă áp dụng nó bằng bất cứ giá nào, ngay dù phải đẽo chân để đi vừa giày do lư thuyết không tưởng của Marx sản xuất, chính v́ vậy mà lư thuyết này đă trở thành độc dược cho những chính quyền áp dụng nó. (2)

   Không nói chi đến thời của Lénine, Mao và Hồ, ngay thời nay, cả thế giới thấy sự sai lầm về lư thuyết cộng sản cùng tội ác của chế độ này, thế mà giới lănh đạo cộng sản Việt Nam như Nông đức Mạnh, Nguyễn khoa Điềm vẫn b́nh thản, ngu dốt tuyên bố kiên tŕ chủ nghĩa xă hội. Cũng như Lời Mở Đầu của Hiến pháp hiện hành Việt Nam: « Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lenin…nhân dân Việt Nam nguyện .. » Quả thật là một giới lănh đạo hoặc tối tăm, ngu dốt ; hoặc không, nhưng v́ chỉ nghĩ đến quyền lợi cá nhân hay đảng đoàn, mà quên quyền lợi chung. Một đại nạn cho dân tộc Việt Nam, chế độ cộng sản !

   Phê b́nh lư thuyết của Marx nói chung và trên lănh vực triết học nói riêng có vẻ viển vông như một vài người nói. Nhưng trên phương diện đấu tranh rất là thiết thực, v́ đấu tranh là ǵ, nếu không là tấn công địch thủ và giành thắng lợi về cho ḿnh trên hai lănh vực lư thuyết và thực hành. Hơn thế nữa, Hiến pháp hiện hành 1992 cộng sản Việt Nam ghi rơ : «  Lư thuyết Mác-Lenin là nền tảng là ánh sáng soi đường cho chế độ. » Những người chống cộng sản mà lại nghĩ rằng đánh vào lư thuyềt Márx - Lénine, nền tảng của chế độ, là viễn vông, th́ không hiểu họ nghĩ như thế nào.

   Chủ nghĩa cộng sản, từ chỗ lúc đầu là hy vọng của nhiều người, nay trở thành nghiệp chướng của mọi người ; từ chỗ lúc đầu là kỳ vọng của nhiều quốc gia, nay trở thành xiềng xích của mọi dân tộc, chủ nghĩa này đă xụp đổ ở những nước là cái nôi của nó là Liên Sô và Đông Đức ; sẽ c̣n sụp đổ ở những quốc gia c̣n lại, trong đó có Việt Nam.

   Chủ nghĩa cộng sản, trên phương diện lư thuyết là duy vật biện chứng và duy vật sử quan, với 3 mục đích sau:

-         Mục đích đầu tiên là chối bỏ sự hiện hữu của tôn giáo và tính chất cứu cánh siêu h́nh của nó, nói như Feuerbach, một nhà triết học duy vật Đức, mà Marx và Engels, mặc dầu chỉ trích, nhưng đă lấy phần lớn tư tưởng của ông này cho lư thuyết của ḿnh, nhất là trên lănh vực triết học và siêu h́nh : « Bước ngoặt lớn nhất của lịch sử nhân loại, đó là lúc mà con người ư thức được rằng Thượng Đế của con người chính là con người vậy (Feuerbach)!" và theo Marx : «  Feuerbach giải quyết bản chất của tôn giáo trong bản chất của con người. Nhưng bản chất của con người không phải là một sự trừu tượng có sẵn trong mỗi cá nhân đơn độc. Trong thực tế, bản chất của con người chính là tổng hợp những tương quan xă hộỉ » ( K. Marx – 12 Luận đề về Feuerbach trong quyển Ludwig Feuerbach et la fin de la philosophie classique allemande của Engels – trang 90 – Nhà xuất bản Editions sociales – Paris 1966).

-          Mục đích thứ nh́ là mang những hoạt động của trí tuệ trở về vật chất, cho rằng những hoạt động của trí tuệ chỉ là sản phẩm của vật chất đă tiến hóa ở mức độ cao, khối óc con người, «  Khối óc là bộ phận của tư tưởng » ( Engels dẫn bởi Staline trong quyển Histoire du Parti communiste de l’U.R.S.S. – trang 124 – Nhà xuất bản Norman Béthume – Paris -1971)).

-         Mục đích thứ ba là nhằm loại bỏ tính chất chủ quan bằng cách thâu hẹp vũ trụ, trong đó có con người, có sinh hoạt của vủ trụ, của con người vào trong hệ thống của tương quan, và tất cả đều có thể giải quyết qua thực tiễn, theo Marx : « Đời sống xă hội bản chất chính là thực tiễn. Tất cả những bí hiểm làm quay chiều lư thuyết tới chủ nghĩa huyền bí đều có thể t́m thấy giải pháp hữu lư trong thực tế con người và trong sự hiểu biết thực tế nàỷ ( K. Marx – Sách 12 Luận Đề về Feuerbach – cùng trang.)

-         Những người duy vật, nhất là Marx và Engels, có đạt được 3 mục đích trên hay không. Chúng ta cùng nhau t́m hiểu và trả lời từng điểm một.

   Đầu tiên và một cách tổng quát, người ta có thể phê b́nh là chủ nghĩa duy vật cũng chỉ là duy linh và siêu h́nh ở chỗ các tôn giáo th́ cho rằng nguồn gốc của vạn vật, của vạn sự là đến từ một sức mạnh vô h́nh, từ một Đấng Tối Cao. Trong khi đó th́ người duy vật cho rằng nguồn gốc của vạn vật, của vạn sự đến từ Vật Chất ( la Matière). Engels viết : «  … thế giới vật chất, mà chúng ta có thể cảm nhận được bằng giác quan, mà chúng ta thuộc về, thế giới này là thực thể duy nhất… Ư thức của chúng ta, tư tưởng của chúng ta, dù nó có cao siêu đến mấy đi nữa, cũng chỉ là sản phẩm của một bộ phận vật chất, cơ thể : khối óc. Vật chất không phải là sản phẩm của trí tuệ, mà trí tuệ chính là sản phẩm ở mức độ cao của vật chất. » ( Engels trích bởi Staline, trong quyển Histoire du Parti communiste de l’U.R.S.S. – trang 124 – nhà xuất bản Norman Béthume – Paris – 1971). Ở đây chúng ta thấy Engels đă «  siêu h́nh hóa, thần thánh hóa vật chất ». Về câu hỏi : Vật chất sinh ra ư tưởng hay ư tưởng sinh ra vật chất, K. Marx thận trọng hơn. Chỉ có Engels và Staline, nhất là Staline trong quyển Duy vật biện chứng và duy vật sử quan, quyển sách gối đầu giuờng của những người cộng sản sau này, mới có những quyết đoán vội vă, hồ đồ, không có ǵ là khoa học, mặc dầu tự nghĩ ḿnh là khoa học. Marx ư thức rất rơ là nếu đẩy đến cùng câu hỏi trên th́ sẽ lâm vào cảnh «  Con gà sinh ra cái trứng hay cái trứng sinh ra c̣n gà «  và không c̣n tính chất khoa học nửa, ngay cả hai bên, bên cho rằng ư tưởng sinh ra vật chất ; và cả bên cho rằng vật chất sinh ra ư tưởng. Vấn đề này, những người theo trường phái Thực Nghiệm như Auguste Comte ( 1789-1857) và những người đồ đệ vào cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19 họ đă hiểu rất rơ. Nhưng v́ họ là những người khoa học thực sự, nên họ thận trọng, từ chối không tuyên bố về sự hiện hữu hay không hiện hữu của Thượng Đế. Họ cho rằng sự phỏng đoán có hay không có về vấn đề này không thể kiểm chứng được ; nếu không, th́ không c̣n tính chất khoa học và có thể mang tới những hậu quả tai hại khó lường. Lịch sử cộng sản của thế kỷ qua và hiện nay c̣n ở một vài nước cộng sản c̣n lại như Việt Nam, Trung Cộng, Bắc Hàn, Cu Ba cho chúng ta thấy điều đó. Nói như Cao hành Kiện : «  Một cá nhân không thể thành thần thánh, càng không thể nói là thay mặt Thượng Đế, làm siêu nhân để chủ tể thế giới này ; làm như vậy chỉ đưa thế giới này đến chỗ náo loạn, đau khổ thêm. Một thế kỷ sau Nietzche, những tai kiếp để lại cho lịch sử con người đă chiếm kỷ lục. Đủ loại siêu nhân, xưng bậy là lănh tụ của nhân dân, nguyên thủ của quốc gia, thống soái của dân tộc, những người này chẳng nề hà vận dụng đủ mọi thủ đoạn, đủ mọi bạo lực, gây ra biết bao hành vi tội ác.. « ( Cao hành Kiện- Diễn văn đọc nhân dịp nhận Giải Nobel về Văn học tại Hàn Lâm Viện Thụy Điểm ngày 10/12/2000).

   Engels viết : «  Trí tuệ là sản phẩm cao cấp của vật chất »  Rơ ràng chủ nghĩa duy vật ở đây không c̣n là một khám phá khoa học và từ từ như nhiều người duy vật tin tưởng và nhiều người khác lầm tưởng, mà chủ nghĩa duy vật ở đây là một sự lấy lập trường rơ ràng, vội vă và thiếu điều kiện khoa học. Đây là một sự lấy lập trường có định kiến trước về một vấn đề hoàn toàn chưa được kiểm chứng bởi khoa học và vuợt quá khả năng kiểm chứng của con người. Những người duy vật cho rằng những người duy ư trở thành siêu h́nh, khi họ muốn biến vật chất thành ư tưởng, v́ theo những người duy ư th́ tất cả đến từ ư tưởng

. Nhưng người ta tự hỏi : Bởi phép mầu nhiệm nào mà những người duy vật không trở thành siêu h́nh khi họ muốn biến ư tưởng thành vật chất, v́ họ cho rằng tất cả là đến từ vật chất ? Kinh nghiệm không thiên vị một chủ thuyết nào ; nó chỉ làm nhiệm vụ là nói lên sự liên hệ giữa sinh lư ( physiologie), nói một cách khác đi là bộ óc của con người, mà Engels và Staline, chỉ có 2 người này cho rằng đó là vật chất đă tiến hóa đến mức độ cao, chứ K. Marx thận trong hơn ; và tâm linh ( psychique), mà 2 người trên cho là ư tưởng. Thực ra sự liên hệ này rất phức tạp và có thể cắt nghĩa bằng nhiều cách khác nhau. Khẳng định tâm linh đến trước như trường phái Tâm lư của Freud cho rằng mọi hành động của con người đều bị tiềm thức chỉ đạo ; hay cho rằng những ư tưởng của con người chỉ là sản phẩm của bộ óc, rồi suy luận rộng ra là sản phẩm của vật chất ; điều này, những nhà khoa học thực sự họ rất thận trọng, v́ họ biết rằng họ không có đủ cả nguyên do tất yếu ( conditions nécessaires) và cả nguyên do đủ (conditions suffisantes) để kết luận. Chỉ có Engels, Staline và những đồ đệ của 2 người này cho rằng những nguyên tắc của ḿnh là khoa học và đúng. Thực ra tin tưởng này chỉ có thể có được qua trực giác, qua những lư luận có từ trước, qua những thiên kiến, có nghĩa là qua những chiêm nghiệm siêu h́nh mà chính Engels và Staline kết án. Bởi lẽ đó chủ nghĩa duy vật rút cục lại cũng chỉ là một chủ nghĩa siêu h́nh, nhưng được gói ghém, che dấu dưới h́nh thức một chủ nghĩa thực nghiệm. Nhưng chủ nghĩa duy vật lại là một chủ nghĩa tự hủy, v́ khi nó chối bỏ lănh vực siêu h́nh là nó tự phá hủy nền móng trên đó nó được xây dưng ; và đồng thời nó cũng phá hủy luôn cái vỏ thực nghiệm mà nó tự khoác vào. Với sự khiêm nhượng, những người theo chủ nghĩa thực nghiệm của Auguste Comte hạn chế sự hiểu biết của ḿnh, của con người trong hạn chế của khoa học, trong biên giới kinh nghiệm của con người. Trong khi đó, những người theo chủ nghĩa duy vật lại đẩy xa sự hiểu biết của ḿnh qua khỏi lănh vực khoa học, qua khỏi kinh nghiệm của con người, để tiên đoán về con người, về vũ trụ, về lịch sử con người, lịch sử vũ trụ. Những nhà duy vật không hạn chế và chỉ t́m cách trả lời câu hỏi « Thế nàỏ ( Comment), câu hỏi của những nhà khoa học thực sự, mà những nhà duy vật t́m cách trả lời câu hỏi «  Tại sao «  ( Pourquoi) của những nhà triết học, siêu h́nh. Như vậy mà những nhà duy vật vẫn tự nghĩ ḿnh là khoa học.. Ngay trong lănh vực kinh tế, lănh vực chính của Marx, trong quyển Tư Bản Luận, quyển I, ông t́m cách trả lời tại sao hàng hóa có giá trị, chứ không t́m cách trả lời hàng hóa có giá trị thế nào ; mặc dầu ông tự nghĩ rằng cách tiếp cận vấn đề, phương pháp của ông là khoa học. Về vấn đề này xin quí Vị coi bài của tôi Phê b́nh Marx trên lănh vực triết học và Sự hồ đồ của Marx trên lănh vực khoa học theo. K. Popper, đăng trên www.conong.com, www.danchu.net, www.anhduong.com.

 

   Về vấn đề khách quan và chủ quan.

 

Khách quan (objectif) có 2 nghĩa : 1) Tính cách thụ động của người hay của vật bị quan sát, của khách thể ; 2) Khách quan có nghĩa là vô tư, không thiên vị, không bị lầm lẫn, sai trật, không mang tính chất chủ quan.

   Những người duy vật thường nhắc câu của Engels : «  Quan niệm duy vật về vũ trụ có nghĩa đơn giản là vũ trụ như nó là, không cần thêm bớt bên ngoài. » được Staline nhắc lại trong quyển Duy vật biện chứng và duy vật sử quan, cũng như được nhiều người duy vật nhắc lại sau này và cho đây là quan niệm khoa học nhất.

   Nhưng người ta tự hỏi : Nếu chúng ta là sản phẩm của vũ trụ, không hơn không kém, không thêm, không bớt ; tại sao chúng ta lại có quyền đưa ra những nhận xét, những phát biểu rằng vũ trụ biến chuyển theo định luật này, theo định luật nọ như những người duy vật đă làm. Cho tới ngày hôm nay, những nhà khoa học cũng chỉ đưa ra những giả thuyết theo đó vũ trụ biến chuyển thế này, thế nọ ; chứ họ không dám quyết đoán như những nhà duy vật. Những nhà khoa học cho rằng vũ trụ biến chuyển một cách hữu lư ; nhưng sự hữu lư của họ đưa ra cũng chỉ có tính cách cục bộ và thống kê ; nó chỉ có giá trị trong một xác xuất nào đó, ngoài xác xuất đó th́ nó hết giá trị. Ngược lại, chính những nhà duy vật lấy những giả thuyết mà những nhà khoa học cho là cục bộ và thống kê đó biến thành những định luật toàn cầu, phổ quát và tuyệt đối. Trong khi những nhà khoa học về những chân lư mà chính họ t́m ra, họ cũng chỉ coi là chân lư tương đối, th́ những nhà duy vật coi là tuyệt đối ; những nhà khoa học cho rằng đó là điều có thể, th́ những nhà duy vật cho là điều chắc chắn. Cái ǵ những nhà khoa học cho là giả thuyết, th́ những nhà duy vật cho là chân lư tuyệt đối.

   Điều tai hại, giết người là ở chỗ những nhà duy vật lại là những kẻ cầm quyền, ai không tin như họ rằng đó là chân lư thuyệt đối, th́ họ bỏ tù hay cho lên máy chém. Đó chính là nguyên nhân đưa đến những trang sử đẫm máu của nhân loại trong thế kỷ qua với những chế độ cộng sản đă qua và vẫn c̣n tiếp diễn với 4 nước cộng sản c̣n lại là Việt Nam, Trung Cộng, Bắc Hàn và Cu Ba.

 

I I  ) Những nạn nhân của những chế độ cộng sản trên thế giới.

 

Không cần lư luận dài ḍng, chúng ta chỉ cần suy nghiệm những hành động quá khứ của chính chúng ta, ai cũng nhận ra rằng nếu tư tưởng sai, th́ dẫn đến hành động sai. Nay tư tưởng của Marx có nhiều phần sai, mà những người thực hiện, lại áp dụng nó một cách giáo điều, độc tài và đồng thời có quyền trong tay, th́ không ngần ngại dùng quyền hành, bạo lực, nhất là lư thuyết Marx lại chủ trương bạo lực, để bắt người khác theo ư kiến của ḿnh, thực hiện bằng bất cứ giá nào, không những điều đúng của Marx, mà ngay cả điều sai lầm. Nếu ai không theo th́ bắt bỏ tù hay giết. Từ đó, nạn nhân của những chế độ cộng sản đă qua và hiện tại vẫn c̣n xẩy ra ở một số nước lên tới cả trăm triệu người. Điều này là một điều hợp lư, không thể ai chối căi được, mặc dù người cộng sản cố gắng dấu diếm và chạy tội.

   Theo những tác giả của quyển Sách Đen về Chủ nghĩa Cộng sản ( Le Livre noire du Communisme ), các ông Courtois, Margolin th́ nạn nhân của chủ nghĩa này lền đến cả 100 triệu người. Đó cũng là kết luận của Ủy Ban Đặc Trách sưu tầm tội ác cộng sản của Hột Đồng Âu Châu, trong tinh thần Nghị Quyết 1481 kết án chế độ cộng sản là chế độ giết người, diệt chủng, ngang hàng với chế độ Hitler. Theo Ủy Ban này th́ nạn nhân được chia ra như sau :

-         Liên Sô : 20 triệu nạn nhân

-         Trung Cộng : 65 triệu

-         Việt Nam : 1 triệu

-         Bắc Hàn : 2 triệu

-         Căm Bốt : 2 triệu

-         Đông Âu : 1 triệu

-         Nam Mỹ : 150 000

-         Phi châu : 1,7 triệu

-         A Phú Hăn : 1,5 triệu nạn nhân.

Đây là con số c̣n ít, v́ chúng ta cứ lấy trường hợp Việt Nam để suy ngẫm, con số 1 triệu là quá ít. Nhưng từ từ sự thật sẽ được phơi bày, lịch sử sẽ sáng tỏ.

 

Chế độ cộng sản là thảm họa của nhân loại. Nhân loại đă có nhiều trang sử đẫm máu. Nhưng chưa có trang sử nào đẫm máu nhiều bằng trang sử cộng sản.Tất nhiên lỗi không phải chỉ ở sự sai lầm của tư tưởng Marx, trong đó có cả chế độ và những người lănh đạo chế độ áp dụng lư thuyết của Marx. Các dân tộc Nga Sô, Đông Âu đă can đảm lật qua những trang sử đau thương đó. C̣n lại 4 dân tộc Việt Nam, Trung cộng, Bắc Hàn và Cu Ba, hăy can đảm lật qua những trang sử cộng sản, bắt đầu bởi những lănh tụ cộng sản. Lăo Tử có câu : «  Thắng nhân giả lực. Tự thắng giả cường », thắng người là mượn lực, tự thắng ḿnh mới manh. Giới lănh đạo cộng sản của 4 nước c̣n lại hăy can cường, tự thắng minh, hăy sáng suốt nh́n ra sự thật lịch sử, vứt bỏ lư thuyết Mác-Lê và chế độ cộng sản để cứu dân, cứu nước.

 

                                             Paris ngày 26 tháng 04/2006

              

                                                        Chu chi Nam

 

 

(1)     Xin xem thêm bài cua tác gia trên báo Việt Nam o hải ngoại: Phê binh lư thuyết của Marx trên lănh vực triết học, Sự Hồ Đồ của Marx theo K. Popper, trên www.diendandanchu.net, www.anhduong.net, http:/chuchinam.tripod.com .

(2)     Xin xem thêm: Lư thuyết Marx là thần dược hay độc dược; Sự thất bại của cách mạng cộng sản.